วิพากษ์ "CSR" ร่วมสมัย

โดย ดร.โสภณ พรโชคชัย

ผม รู้สึกว่า "ประชาชาติธุรกิจ" เป็นหนังสือพิมพ์ที่เสนอแนวคิด CSR มากที่สุดแห่งหนึ่ง และนับเป็นคุณูปการสำคัญในการนำแนวคิดนี้มาใช้ แต่แนวคิดนี้ที่มีผู้นำเสนอดูออกผิดแผกไปบ้าง ผมจึงเขียนบทความนี้ขึ้นเพื่อวิพากษ์แนวคิด CSR ร่วมสมัยโดยอาศัยข้อเขียนใน "ประชาชาติธุรกิจ" ฉบับวันที่ 6-8 ตุลาคม และ 13-15 ตุลาคมศกนี้เป็นกรณีศึกษา

เอ็นจีโอกับ CSR

เอ็นจีโอ หรือสมาคม/มูลนิธิที่ดูแรงๆ ก็อาจมาเกี่ยวข้องกับ CSR ในแง่ที่วิสาหกิจเอกชนที่ต้องการทำดีมาจับมือกับตน จะสังเกตได้ว่าในช่วงแรกวิสาหกิจเอกชนช่วยเอ็นจีโอมาก แต่พอวิสาหกิจเหล่านี้ "ปีกกล้าขาแข็ง" ก็มักตั้งมูลนิธิของตนเองมาทำเอง วิสาหกิจข้ามชาติบางแห่งก็ชอบญาติดีกับเอ็นจีโอเหมือนกัน นัยหนึ่งก็เพื่อป้องกันไม่ให้เอ็นจีโอต่อต้านธุรกิจของตน

อย่างไรก็ ตาม ถ้าเอ็นจีโอใดทำงานเข้าตาสังคมก็สามารถอยู่รอดและเติบโตได้เองโดยไม่ต้อง พึ่งบริษัทต่างชาติหรือรับการอุปถัมภ์จากวิสาหกิจเอกชนใดโดยเฉพาะเพราะสังคม จะโอบอุ้มเอง เช่น มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง มูลนิธิร่วมกตัญญู เป็นต้น

CSR เป็นของทุกคน

มี คำถามว่าองค์กรขนาดกลางและขนาดเล็ก (SMEs) ควรทำ CSR หรือไม่ ซึ่งย่อมมีคำตอบว่า "ควร" เพราะ CSR เป็นเรื่องของทุกคนที่ต้องเริ่มต้นที่การมีหน้าที่ปฏิบัติตามกฎหมายโดยไม่ ละเมิดผู้บริโภค เช่น แม่ค้าขายขนมจีนจะเอาทิสชูใส่น้ำยาไม่ได้ ที่รองลงมาก็คือ SMEs ต้องมีจรรยาบรรณ หรือ soft laws เช่น มรรยาททนาย จรรยาบรรณแพทย์ เป็นต้น

และสุดท้ายจึงค่อยเป็นการบริจาค ผมเคยศึกษาว่าปีหนึ่งคนทั่วไปบริจาคเป็นเงิน 3% ของรายได้ ถ้าเช่นนั้นบริษัทใหญ่เล็กก็บริจาคไม่ต่างกัน เผลอๆ บริษัทใหญ่ที่ดูมีข่าวบริจาคหรือทำ CSR ครึกโครมก็อาจใช้เงินในสัดส่วนที่น้อยกว่าบริษัทเล็กด้วยซ้ำ

CSR ไม่ใช่การให้

ใน บทสัมภาษณ์บริษัทโทรคมนาคมขนาดใหญ่ ที่ว่า "การทำในสิ่งที่เชี่ยวชาญ" ผมเห็นด้วยเป็นอย่างยิ่ง เช่นบริษัทโทรคมนาคมเน้นการช่วยเหลือสังคมในแนวทางด้านการสื่อสารที่ตนถนัด อย่างน่าชื่นชม

แต่การนี้ยังเป็นในรูปการให้ซึ่งเป็นเรื่องรอง บริษัทนี้ในฐานะองค์กรบริหารที่เป็นเลิศควรเสนอให้สังคมได้รู้เป็นแบบอย่าง ว่า การทำ CSR ในแง่มุมหลักคือความรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้น ลูกจ้าง ลูกค้า คู่ค้า ชุมชนโดยรอบ สังคมและการเปิดเผยข้อมูลอย่างเป็นธรรมนั้นทำอย่างไร

CSR กับการสร้างแบรนด์

ยัง มีความตะขิดตะขวงใจระหว่างการ ทำดี (โดยนึกว่าคือ CSR) กับการโฆษณา ซึ่งดูคล้ายเรื่องผิดบาป ผมอยากเรียนว่า การทำ CSR นั้นทำให้ชื่อเสียงกิจการดีขึ้น เพราะเป็นการสร้างความน่าเชื่อถือกับวิสาหกิจโดยตรง

ชื่อเสียงนั้น ไม่ได้เกิดจากการไปให้ ไปบริจาคหรือไปทำอะไรน่ารักน่าชัง เช่น ปลูกป่า ชื่อเสียงเกิดจากความรับผิดชอบต่อลูกค้า ลูกจ้าง คู่ค้าและอื่นๆ แสดงออกในแง่คุณภาพของสินค้าและบริการ ท่านทราบหรือไม่ว่ายี่ห้อ "โค้ก" มีราคาถึง 2.6 ล้านล้านบาท หรือมากกว่างบประมาณแผ่นดินไทยเสียอีก เพราะเขามี CSR ในแง่สาระไม่ใช่ในแง่บริจาคแต่อย่างใด

ธนาคารกับ CSR

ผม เห็นบทความสถานบันการเงินแห่งหนึ่งส่งเสริมให้พนักงานไปอาสาทำความดี ซึ่งเป็นกิจกรรมที่น่าส่งเสริม จะทำให้ พนักงานไม่มุ่งแต่หาผลประโยชน์หรือความสุขใส่ตัว สามารถที่จะเอื้ออาทรความสุขให้ผู้อื่นบ้าง

อย่างไรก็ตาม หน้าที่สำคัญตาม CSR และจะเป็นการสร้างแบรนด์ให้สถาบันการเงินอย่างยั่งยืนก็คือ การปฏิบัติตามกฎหมาย ไม่ละเมิดต่อผู้ฝากเงิน ไม่ "ล้มบนฟูก" ยามเกิดวิกฤต และที่สำคัญพนักงานระดับสูงไม่รับเงินใต้โต๊ะยามมีผู้ไปขอกู้เงิน ถ้าสถาบันการเงินดูแลพนักงานจนทำให้ลูกค้าประจักษ์ได้เช่นนี้ สถาบันการเงินแห่งนั้นก็มี CSR และมีแบรนด์ที่ดีจริง

CSR ในลมหายใจเข้าออก

ผม อยากสรุปว่าเราควรส่งเสริม CSR ตามมาตรฐานสากลที่ธุรกิจใหญ่น้อยต้องปฏิบัติ โดยจะละเมิด เอาเปรียบผู้บริโภค ลูกจ้าง หรือชุมชนไม่ได้ ส่วนใครจะทำดีก็เป็น "ของแถม" ถ้าเราจะเดินสายให้ความรู้กับประชาชน ก็ควรบอกประชาชนมีส่วนร่วมคอยตรวจสอบดูว่าบริษัทไหนผลิตสินค้าหรือบริการที่ รับผิดชอบต่อสังคมจริงจึงจะทำให้ CSR ยั่งยืน

เราไม่ควรบิดเบือน CSR ให้กลายเป็นการสอนศาสนา ยิ่งเอาคำบาลีมาใช้อาจทำให้ผู้นับถือศาสนาอื่นน้อยใจได้ เราสามารถอธิบายความดีได้ง่ายๆ โดยไม่ต้องยกศาสนามาอ้าง เช่น ทุกคนก็รู้ว่า "ทำดี ได้ดี" "ยิ่งให้ ยิ่งได้" หรืออย่าง "ด้านได้ อายอด" เป็นต้น

เราไม่ควรมองเน้นกิจกรรม CSR ไปในเรื่องการรักษาสิ่งแวดล้อมหรือการปลูกป่า ซึ่งเป็นเพียง "กระพี้" เพราะปีหนึ่งๆ ปลูกป่าได้แค่หมื่นไร่ (แล้วล้มตายไปเท่าไรก็ไม่รู้) แต่ปีหนึ่งๆ ป่าถูกทำลายไปนับแสนๆ ไร่ สังคมที่เดือดร้อนอยู่ทุกวันนี้ไม่ใช่เป็นเพราะคนทำดีน้อยไป แต่อยู่ที่การไม่อาจควบคุมคนทำผิดกฎหมายซึ่งมีอิทธิพลมากต่างหาก

CSR เป็นสิ่งที่พึงปฏิบัติโดยไม่ละเมิดกฎหมาย ไม่ละเมิดจรรยาบรรณและร่วมกันทำความดีเพื่อความเป็นมงคลและยั่งยืนในธุรกิจของเราเอง

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr04271051&day=2008-10-27&sectionid=0221

จุดประกายฝัน นัก (อยาก) เขียน

มติชน-เอสซีจี เปเปอร์ "Young Writer Camp"

" หนูชอบอ่านหนังสือและฝันมาตั้งแต่เด็กว่าอยากเป็นนักเขียน แต่ถ้าไม่มีค่ายนี้หนูคงไม่มีโอกาสได้เรียนรู้ประสบการณ์" "มด" หมี่สะ แชเมิงกู่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียน สันติคีรีวิทยาคม จ.เชียงราย 1 ใน 40 นักล่าฝันที่เดินทางไกลมาจากดอยแม่สลอง มีโอกาสเข้าร่วม โครงการมติชน-เอสซีจี เปเปอร์ จุดประกายปัญญาปี 4 "ยังก์ ไรเตอร์ แคมป์" (Your Writer Camp) ที่จัด ขึ้นระหว่างวันที่ 21-25 ตุลาคม 2551 ที่ผ่านมา

ค่ายนี้เป็นค่ายอบรมเพื่อพัฒนาทักษะการเขียนอย่าง มืออาชีพกับนักเขียนชื่อดัง อาทิ อรสม สุทธิสาคร นักเขียนสารคดีอิสระ ทรงกลด บางยี่ขัน ไอดอลคนรุ่นใหม่แห่งนิตยสารอะเดย์ ศุ บุญเลี้ยง ศิลปินนักเขียน บินหลา สันกาลาคีรี นักเขียนรางวัลซีไรต์ ฯลฯ ที่เป็นความร่วมมือระหว่าง บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) และ ธุรกิจกระดาษเครือซิเมนต์ไทย (SCG Paper) โดยคัดเลือกผู้เข้าร่วมโครงการ 40 คนจากการเปิดโอกาสให้เยาวชนส่งผลงานเข้ามาประกวดจากทั่วประเทศ

" อรสม สุทธิสาคร" นักเขียนสารคดีอิสระ หนึ่งในวิทยากรผู้เข้าร่วมโครงการบอกว่า "ในฐานะที่เราก็เคยเป็นเด็กและเคยเขียนหนังสือ และฝักใฝ่ในเรื่องแบบนี้มาก่อน แต่สมัยที่เราเป็นเด็กไม่มีค่าย เราก็ใช้วิธีแบบครูพักลักจำ มาแบบลูกทุ่งเราจึงคิดว่าเป็นโชคดีของเด็กยุคนี้ที่มีพื้นที่เปิดกว้างให้ สามารถหาความรู้ และได้เรียนรู้กับวิทยากรที่มีชื่อเสียงอยู่บนเส้นทางมืออาชีพ ตอนนี้มีค่ายแบบนี้หลายค่าย และเราก็พบว่าเด็กหลายคนมีฝีมือและก็ประมาทไม่ได้เลย จากที่ได้ดูผลงานเด็กที่เข้าร่วมโครงการเขียนแบบมืออาชีพทั้งนั้น จึงเชื่อว่าถ้าเขาได้รับการสนับสนุนในอนาคตเขาจะเก่งกว่าเรา และถ้ามีหลายๆ มือมาคอยสนับสนุน หลายคนจะกลายไปเป็นทรัพยากรสำคัญที่ช่วยยกระดับวงการวรรณกรรมไทย"

ปัจจุบัน แม้จะมีค่ายในลักษณะนี้หลายค่าย แต่สิ่งหนึ่งที่ "ทรงกลด บางยี่ขัน" บรรณาธิการนิตยสารอะเดย์ บอกไว้นั้น น่าสนใจว่า "ผมว่าข้อดีของค่ายนี้ก็คือการที่เด็กจะได้รับความรู้ที่หลากหลาย ทั้งการเขียนสารคดี เรื่องสั้น สกู๊ปข่าว ซึ่งเขาอาจจะไม่สนใจทุกเรื่องแต่ผมเชื่อว่าสิ่งเหล่านี้จะสอนความเป็นมือ อาชีพ และทำให้พวกเขารู้ว่าบางครั้งสิ่งที่เราคิดว่าไม่จำเป็นต้องรู้เลย ทำไมจำเป็นต้องรู้เพราะจะสามารถสร้าง ไอเดียใหม่ๆ ให้เราได้"

และแม้ เวลาเพียง 4 วัน 3 คืนอาจจะไม่มากพอที่จะพัฒนาทักษะงานเขียนได้ในพริบตา แต่เขาก็เชื่อว่า "จากค่ายนี้ผมว่าเด็กๆ จะได้วิธีคิดและจุดประกายการเดินตามความฝันของพวกเขาในอนาคต"

เป็น การจุดประกายความฝันและจุดประกายปัญญา ซึ่งเป็นธงที่บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) และเอสซีจี เปเปอร์ได้ ตั้งเป้าหมายไว้ เพราะแม้ค่ายนักเขียนครั้งนี้จะเป็นครั้งแรกที่จัดขึ้น ซึ่งเป็นการพัฒนาโครงการความร่วมมือระหว่าง 2 องค์กร 2 ค่ายผ่านโครงการจุดประกายปัญญาที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่องมาแล้วเป็นปีที่ 4

" สมหมาย ปาริจฉัตต์" กรรมการ ผู้จัดการ บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า "เราได้ทำงานร่วมกับเครือซิเมนต์ไทยมาแล้ว 3 ปี ปีนี้เป็นปีที่ 4 และ 2 ปีแรกเราเปิดโอกาสให้โรงเรียนต่างๆ เขียนจดหมายมาขอหนังสือบริจาค โดยทางคณะกรรมการจะคัดเลือกความจำเป็นเหล่านั้นก่อนที่จะพิจารณานำเงินไป ซื้อหนังสือเพื่อเข้าห้องสมุดแต่ละโรงเรียนก่อนที่ปีที่ 3 เมื่อปี 2550 ได้จัดกิจกรรมให้เยาวชนเขียนความเรียงเรื่อง "พ่อ" ส่งเข้าประกวด มีคณะกรรมการพิจารณาตัดสินและมอบทุนการศึกษาให้กับเยาวชนที่ได้รางวัลและ ซื้อหนังสือให้โรงเรียนที่เยาวชนคนนั้นเรียนอยู่ในปีที่ 4 นี้จึงได้ขยายกิจกรรมโดยจัดเป็นค่ายนักเขียนเยาวชน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดและการเขียนให้กับเยาวชนอายุ 15-22 ปี"

"สิ่งที่น่าสนใจอย่างยิ่งสำหรับโครงการนี้ก็คือ มีเยาวชนส่งความเรียงเข้ามาประกวดถึง 820 คนมากกว่าที่ใดๆ ที่เคยจัดมา จากนั้นก็คัดเหลือเพียง 40 คนที่นับมาเป็นสุดยอดกระบวนยุทธ์ ซึ่งความสำเร็จของโครงการจะเกิดขึ้นได้ก็ขึ้นอยุ่กับผู้เข้าอบรมทุกคนที่จะ ต้องกลั่นผลงานออกมาให้ดีที่สุด" สมหมายกล่าว

เพราะงานนี้ไม่เพียง นักล่าฝัน 40 ชีวิตซึ่งมีโอกาสมาร่วมโครงการจะได้รับทุนการศึกษาคนละ 7,000 บาท พวกเขายังจะได้มีโอกาสมอบหนังสือมูลค่า 20,000 บาทให้กับโรงเรียนในโครงการ "โรงเรียน I see U มติชน 30 ปี" และที่สำคัญนี่จะเป็นครั้งแรกที่ทั้ง 40 คนจะได้เป็นเจ้าของผลงานหนังสือรวมเล่มเป็นครั้งแรกในชีวิต !!

ที่มี "มติชน" เป็นผู้จัดพิมพ์และ "เอสซีจี เปเปอร์" เป็นผู้สนับสนุนทุนการศึกษา กระดาษที่ใช้ในการประกอบกิจกรรมในค่ายและกระดาษที่จะใช้ในการจัดพิมพ์ หนังสือรวมเล่มสำหรับผู้เข้าร่วมโครงการในครั้งนี้

"มัทนา เหลืองนาคทองดี" ผู้อำนวยการสำนักสื่อสารองค์กร เครือซิเมนต์ไทย (SCG) กล่าวว่า "สิ่งที่เราหวังคือการจุดประกายปัญญาที่จะเกิดขึ้นกับผู้เข้าร่วมโครงการให้ สามารถเดินตามความฝันของตัวเอง เพราะเราเชื่อมั่นในคุณค่าของคน ซึ่งเป็นอุดมการณ์ข้อหนึ่งที่เครือซิเมนต์ไทยเชื่อมั่นว่า คนมีศักยภาพ มีคุณค่าและเราสามารถพัฒนาให้คนเป็นทั้งคนเก่งและ คนดี"

แม้นี่จะ เป็นเยาวชนเพียงกลุ่มเล็กๆ แต่การจุดประกายฝันที่ทำให้เขาก้าวเดินไปบนเส้นทางนักเขียนมืออาชีพ อย่างที่พวกเขาใฝ่ฝัน ไม่เพียงแต่จะสร้างประโยชน์ให้กับตัวเยาวชนเอง แต่จะสร้างประโยชน์ให้กับสังคมได้ อย่างที่ พล.ต.อ.วสิษฐ เดชกุญชร รองประธานที่ปรึกษา บริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) กล่าวไว้ในตอนหนึ่งในการให้โอวาทกับเยาวชนที่มาร่วมในค่ายว่า "การเข้าค่ายครั้งนี้เป็นการเริ่มต้นจุดประกายในชีวิตนักเขียน จะไปได้ไกลแค่ไหนขึ้นอยู่กับความสามารถของแต่ละคน แต่ต้องพึงตระหนักว่า หน้าที่ในฐานะเป็นสมาชิกของสังคม ในฐานะคนไทยคนหนึ่ง ขอให้การเขียนเป็นประโยชน์ต่อตนเอง สังคม และประเทศชาติ" !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr03271051&day=2008-10-27&sectionid=0221

CSR กับจิตสำนึกขององค์กร

โดย ดร.พรชัย ศรีประไพ รองกรรมการ ผู้จัดการใหญ่ อิมพีเรียลพลาซ่า กรรมการมูลนิธิรักษ์ไทย

เมื่อ เดือนกันยายน 2551 ผมได้อ่านบทความของท่าน ดร.อัศวิน จินตกานนท์ เรื่อง "ความสำคัญของการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียใน กิจกรรม CSR" (ประชาชาติธุรกิจ ปีที่ 32 ฉบับที่ 4040) และชอบการจัดแนวทางการทำ CSR ขององค์กรว่ามี 3 รูปแบบ คือ

1.CSR "ในบ้าน"

2.CSR "รอบรั้วองค์กร"

3.CSR "นอกรั้ว"

การ จัดแบบนี้ทำให้เรามองเห็นภาพของกิจกรรม CSR ว่าน่าจะมีขอบข่ายอย่างไร ควรจะทำกับใคร ด้วยจุดประสงค์อย่างไร และน่าจะมีพัฒนาการจากจุดใดไปสู่จุดใดบ้าง พอเห็นกรอบอย่างนี้เข้าผมก็เห็นตัวอย่างการทำงาน CSR ขององค์กรหลายองค์กรชัดเจนขึ้น

case ที่เรารู้จักกันดี คือ case ของ Starbucks ที่นำเอา CSR มาเป็นกลยุทธ์ที่สำคัญและเฉียบแหลมขององค์กร Starbucks สร้างวัฒนธรรม "ในบ้าน" ของเขาที่เรียกว่า วัฒนธรรมแห่งความห่วงใย (be considerate) โดยความห่วงใยของ Starbucks นี้เชื่อมโยงไปถึงพนักงาน ชุมชน สิ่งแวดล้อม และลูกค้า ซึ่งคงจะต้องใช้เวลานานกว่าที่วัฒนธรรม "ในบ้าน" จะฝังรากลึกลงไปในจิตใจของพนักงานแต่ละคน

นอกจากวัฒนธรรมห่วงใยแล้ว Starbucks ยังสร้างวัฒนธรรมที่ยื่นมือออกไปที่ "รอบรั้วองค์กร" คือวัฒนธรรมแห่งการมีส่วนร่วม (be involved) เพื่อให้พนักงานเป็น "พลัง" สำคัญในการที่จะนำตนเอง บริษัท เพื่อนพนักงาน หรือแม้แต่ลูกค้าเข้าไปมีส่วนร่วมกับ "ชุมชน"

วัฒนธรรมที่ยื่นออกไป ที่ "รอบรั้วองค์กร" นี้ทำให้เกิดเรื่องราวและวีรกรรมของพนักงาน Starbucks ที่เข้าไปมีส่วนร่วมกับสังคมอย่างใกล้ชิด ทำให้ร้าน Starbucks กลายเป็นศูนย์กลางของชุมชนที่ลูกค้านำ ข่าวสารและกิจกรรมของชุมชนมาติด มาประกาศ มาขอความร่วมมือ ทำให้เกิดสัมพันธภาพที่ดีระหว่างร้าน Starbucks กับชุมชน

นอกจากนี้ Starbucks ยังสร้างวัฒนธรรมที่ "ออกไปนอกรั้ว" ขององค์กร โดยพยายามปลูกฝังความเป็นตัวตนของ Starbucks ให้ประทับอยู่ในจิตใจของผู้บริโภค วัฒนธรรมนี้เรียกว่า "ช่วยกันประทับตรา" (leave your mark) โดยมี นโยบายที่จะส่งเสริมสิ่งแวดล้อมและเลี่ยง ที่จะไม่ทำธุรกิจกับบริษัทที่ไม่สนใจกับ สิ่งแวดล้อม นโยบายที่จะซื้อเมล็ดกาแฟจากบริษัทหรือประเทศที่ดูแลพัฒนาชีวิตของ คนงาน ของชาวนา บริษัทหรือประเทศที่ ส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคนปลูกกาแฟ (ข้อมูลจาก : The Starbucks Experience ของ Joseph A Michelli) นโยบายเหล่านี้ถูกปลูกฝังและนำมาปฏิบัติอย่างจริงจังจน Starbucks สามารถประทับรอยแห่งความมั่นใจในการทำธุรกิจที่ถูกต้องให้กับผู้บริโภคและ ประชาชนทั่วโลก คงจะปฏิเสธไม่ได้ว่าผลสำเร็จทางธุรกิจของ Starbucks ส่วนหนึ่งมาจากการยึดมั่นใน "คุณธรรม" ดังกล่าวข้างต้น

ทั้งหมดนี้คง จะต้องเริ่มจาก "ในบ้าน" ก่อน "บ้าน" หรือองค์กรจะต้องวางแผนที่จะสร้าง "จิตสำนึก" แห่ง CSR ผ่านวิสัยทัศน์ (vision) ภารกิจ (mission) และคุณค่า (value) ขององค์กร

ถ้าลองศึกษากรอบวิสัยทัศน์และคุณค่าของบริษัท ชั้นนำ เราจะพบว่าเกือบทุกบริษัทจะฝังจิตสำนึกของ CSR ไว้แทบทุกบริษัท เช่น บริษัทเดลล์ คอมพิวเตอร์ มีวิสัยทัศน์คือนำสิ่งที่มีคุณค่าให้กับลูกค้า และเพิ่มคุณค่าให้แก่บริษัท เพื่อนบ้าน ชุมชน และโลกของเราโดยผ่านความเป็นผู้ริเริ่มเกี่ยวกับความแตกต่างทางเชื้อชาติ ทางด้านสิ่งแวดล้อม และทางด้านการเป็นพลเมืองที่ดีของโลก

บริษัท Fujisu มีวิธีทำงานของตนเอง ที่เรียกว่า Fujisu Ways โดยมีกฎกำกับการทำงาน (code of conducts) ไว้ 6 ข้อ ดังนี้

1.ให้ความเคารพกับสิทธิ มนุษยชน

2.ปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา

3.เคารพกฎหมายและกฎเกณฑ์ต่างๆ

4.ไม่ยอมรับพฤติกรรมที่ผิดคุณธรรม

5.รักษาความลับอย่างเคร่งครัด

6.ทำธุรกิจอย่างเที่ยงธรรม

การ ปลูกฝังจิตสำนึกในองค์กรเป็นเรื่องสำคัญ วิสัยทัศน์ ภารกิจ และคุณค่าไม่ใช่คำประกาศที่เอามาติดไว้โก้ๆ ให้พนักงานอ่านกันเล่นๆ แต่จะต้องถูกนำมาตอกย้ำ ถูกนำไปปฏิบัติอย่างจริงจัง ผู้บริหารระดับสูงจะต้องเป็นคนแรกที่มีจิตสำนึก CSR ที่สอดคล้องกับ value ขององค์กร และจะต้อง "live the value" หรือ "ใช้ชีวิตไปตามแนวทางของคุณค่าองค์กร"

ตัวอย่างของการสร้างจิตสำนึก CSR ที่อยู่ใกล้ตัวผมมากๆ คือ การนำจิตสำนึกนี้มาใช้ในการบริหารและจัดการที่ศูนย์การค้าอิมพีเรียลเวิลด์ เราจะเน้นวิสัยทัศน์และคุณค่าขององค์กรในงานทุกอย่างของเรา ตั้งแต่การทำ orientation ให้กับพนักงานใหม่ การทำ reorientation ซ้ำแล้วซ้ำอีกให้กับพนักงานเก่า การวางแผน business plan ประจำปี การทบทวนแผน หรือแม้แต่ ในการประชุมประจำเดือน ทีมบริหารจะย้ำถึงวิสัยทัศน์และคุณค่าควบคู่ไปกับงาน routine ที่ทำ ทบทวนประเมินแก้ไขงานให้อยู่ในกรอบคุณค่าตลอดเวลา ที่อิมพีเรียล เราเน้นเรื่องความสัมพันธ์ที่แฟร์กับพันธมิตรธุรกิจ เราเน้นชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อม ดังนั้นทุกอย่างในการทำงานจะต้องสะท้อนถึงความห่วงใยดังกล่าวเสมอ

จิตสำนึก หลักประการหนึ่งที่เราพยายามปลูกฝัง คือ การประหยัดพลังงาน ศูนย์การค้าแต่ละศูนย์ใช้พลังงานมหาศาล เราจึงสร้างมาตรการสารพัดแบบที่จะช่วยให้เราประหยัดพลังงาน เพราะเรารู้ว่าการใช้พลังงานมากมีผลกระทบกับสิ่งแวดล้อม เราจ้างบริษัทที่ปรึกษามาเพื่อวางมาตรการประหยัดพลังงาน

เราเลือก ซื้อระบบปรับอากาศใหม่ที่จะให้ผลกระทบกับสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด เราสร้างนิสัยในการทำงาน และการใช้ชีวิตของพนักงานที่มุ่งประหยัดพลังงานให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ ทั้งหมดนี้เป็นการลงทุนที่ค่อนข้างสูง แต่มันก็คุ้มแสนคุ้มทั้งทางด้านธุรกิจและด้านการสร้างทีมงานที่มีความรับผิด ชอบต่อภารกิจ ต่อชุมชน และสังคม

อย่างที่บอกแหละครับว่า จิตสำนึก "ในบ้าน" เป็นแค่จุดเริ่มต้น ถ้าปราศจากจิตสำนึกในองค์กรก็ยากที่เราจะสร้างจิตสำนึก CSR ที่จะออกไปที่ "รอบรั้วองค์กร" หรือ "นอกรั้ว" ได้

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr02271051&day=2008-10-27&sectionid=0221

ค้นความคิด "สุทธิพงษ์ ธรรมวุฒิ" "ทีวีบูรพา" ต้นแบบองค์กรมีจิตสำนึก

เรา อาจจะคุ้นหน้าคุ้นตา "สุทธิพงษ์ ธรรมวุฒิ" และจดจำมาดสุขุมของเขาได้ในฐานะพิธีกรในรายการ คน ค้น ฅน และอีกหลายรายการของ "ทีวีบูรพา" บริษัทในเครือ "เจ เอส แอล" ผู้ผลิตรายการ "คน ค้น ฅน" "กบนอกกะลา" "จุดเปลี่ยน" "แผ่นดินไท" และ "พลเมืองเด็ก" รายการโทรทัศน์ที่น่าจะเรียกได้อย่างเต็มปากว่า เป็น "สื่อเพื่อสังคม" แต่ในหมวกของผู้บริหารที่เขานั่งในตำแหน่งกรรมการผู้จัดการ บริษัท ทีวีบูรพา จำกัด นั้นน้อยครั้งนักที่เขาจะบอกเล่าถึงวิธีคิดในการทำงาน และวิธีการในการบริหารองค์กร เช่นเดียวกับที่กำลังนั่งลงบอกเล่าเรื่องราวกับ "ประชาชาติธุรกิจ" ในวันนี้

เช่นเดียวกัน นี่เป็นครั้งแรกที่เขากำลังพูดถึงแนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) ของ "ทีวีบูรพา"

ใน ออฟฟิศเล็กๆ ย่านรามคำแหง "สุทธิพงษ์" บอกเล่าที่มาของต้นทางความรับผิดชอบต่อสังคมที่เขาเชื่อ และวันนี้กลายมาเป็นรากฐานและวัฒนธรรมขององค์กร

"ถ้าย้อนกลับไป ตั้งแต่วันที่เริ่มต้นทำบริษัททีวีบูรพา ความตั้งใจแรกคือบนอาชีพสื่อโทรทัศน์ เราก็น่าจะทำอะไรให้กับสังคมได้ผ่านสื่อ โดยที่ไม่ต้องทำงานโทรทัศน์แล้วเอาเงินที่ได้จากสิ่งที่ทำ จากนั้นจึงไปช่วยสังคม แต่สิ่งเหล่านี้น่าจะอยู่ในเนื้องาน ของเรา"

" เพราะฉะนั้นทุกรายการของทีวีบูรพา ปลายทางจะต้องสร้างประโยชน์ให้กับสังคมไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง และผมทำงานบนความเชื่อที่ว่า เราทำเพื่อสังคมบนอาชีพของเรา ก็เหมือนกับครูทำงานเพื่อสังคมโดยทำอาชีพครูให้ดี ตำรวจก็ทำได้ เราเป็นคนทำรายการโทรทัศน์ก็ทำเพื่อสังคมได้โดยเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับ อาชีพ"

องค์กรต้นแบบสร้างจิตสำนึก

รากฐานวิธีคิด เหล่านี้มาจากความเชื่อส่วนตัวของเขาที่ว่า "การทำประโยชน์ให้กับสังคมถือเป็นหน้าที่" ในช่วงแรกในชีวิตการทำงานเขาเคยลงพื้นที่ในหมู่บ้านห่างไกลเป็นระยะเวลาหลาย เดือน ไปกับพรรคพวกเพื่อนฝูงที่เป็นเอ็นจีโอ ก่อนจะมาทำงานแรกแบบเป็นเรื่องเป็นราวในฐานะคนทำรายการโทรทัศน์ ความเชื่อเช่นนี้ก็ยังมีอยู่ ผิดก็แต่ในช่วงเวลานั้นโปรดักต์หรือรายการที่ได้รับมอบหมายก็ไม่ค่อยเอื้อ ให้สามารถทำงานเหล่านี้ได้เต็มที่นัก กระทั่งเมื่อก่อตั้งบริษัททีวีบูรพา ภาพที่ว่าจึงค่อยๆ ปรากฏชัด จนวันนี้สามารถเรียกได้อย่างเต็มปากว่า องค์กรแห่งนี้คือ "องค์กรต้นแบบในการสร้างจิตสำนึก" และเป็น "องค์กรต้นแบบที่กระตุ้นให้เกิดจิตสำนึกสาธารณะ"

"ในฐานะสื่อ โทรทัศน์ที่มีอิทธิพลกับสังคม ผมว่าความรับผิดชอบของเราเริ่มตั้งแต่การทำรายการที่ไม่เน้นการขายเต็มที่ ก็ถือเป็นการแบ่งปันทรัพยากรของเราไปส่วนหนึ่ง เพราะทรัพยากรไม่ใช่เพียงเงินที่หามาได้แล้วใช้ไป แต่คือต้นทุนชีวิตของเรากับพนักงาน ซึ่งผู้บริหาร ผู้ถือหุ้น จนพนักงาน ก็เข้าใจตรงกันว่าเราจะเป็นองค์กรเพื่อสังคม ดังนั้นสิ่งที่องค์กรทำคือการใช้สื่อเป็นเครื่องมือในการให้ความรู้ผู้ชม โน้มน้าวชักจูงให้เกิดกลุ่มก้อนทางสังคม เกิดความเปลี่ยนแปลงทางความคิด ความเชื่อ จะช่วยให้เกิดพลังได้มากกว่าการที่เอาเงินไปช่วย"

ความเชื่อนี้นำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดผลจริงในสังคม

" เวลาทำงานเราอาจจะไม่รู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากสิ่งที่ทำ แต่ทุกครั้งที่มีโอกาสได้สื่อสารกับแฟนรายการ พวกเขาบอกเล่าความเปลี่ยนแปลงที่ค่อยๆ งอกงามในตัวเขาจากที่ดูรายการที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะเมื่องานครบรอบ 6 ปีทีวีบูรพาที่ผ่านมา มีคนมาร่วมงานเป็นหมื่นคน ผมเห็นความเปลี่ยนแปลงจากตรงนั้น โดยส่วนตัว ผมสนใจความเปลี่ยนแปลงที่งอกงามในตัวมนุษย์ เพราะเชื่อว่าทุกอย่างต้องเปลี่ยนจากในตัวคน แล้วคนจะเป็นเครื่องมือของการเปลี่ยนที่จะค่อยๆ ขยายผลจากพื้นที่ที่เขา รับผิดชอบอยู่ในทุกๆ มิติและวันหนึ่งจะกลายเป็นพลังทางสังคมได้"

จุดเปลี่ยนที่เกิดจากพลัง

พลัง ทางสังคมที่ส่งให้เกิดผลกระทบในทางบวก ไม่ว่าจะเป็นการจุดกระแสการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมของแม่น้ำเพชรบุรี ให้เปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ หลังจากเรื่องราวชีวิตของ "ปู่เย็น" เฒ่าทระนงแห่งลุ่มน้ำเพชรบุรี ที่ใช้ชีวิตบนเรือแทนบ้านออกอากาศ หรือเรื่องราวของเกษตรอินทรีย์ ที่ขยายวงและสร้างเครือข่ายได้อย่างกว้างขวางผ่านรายการแผ่นดินไทย รวมไปถึงความเปลี่ยนแปลงที่คาดหวังว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตที่จุดประกายโดย โครงการริเริ่ม เติมเต็ม ในรายการจุดเปลี่ยน ที่กำลังพยายามจะเปลี่ยนมุมมองต่อเรื่องการให้และการช่วยเหลือสังคม ให้ตรงกับความต้องการของผู้รับอย่างแท้จริง

เขาขยายความว่า "การช่วยเหลือในสังคมไทยที่ผ่านมา มีการเกาไม่ถูกที่คันจำนวนมาก เช่น สมมติสถานสงเคราะห์ คนชราที่มีคนไปบริจาคเสื้อผ้า ไปเลี้ยงอาหาร แต่จริงๆ แล้วอาจจะไม่รู้เลยว่า เขาอาจจะต้องการฟันปลอม ขาดแพมเพอร์ส หรือไม่มีใครรู้หรอกว่ามีโรงพยาบาลใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้อยากได้ล้อรถที่สามารถรับมือกับการวางเรือใบไว้ใช้ สำหรับเหตุฉุกเฉิน หรือการทำบุญคนอาจจะไม่เคยรู้เลยว่า พระต้องการแก้วหูเทียม เครื่องช่วยฟัง ไม่ใช่แค่ถังสังฆทาน"

ไม่ เฉพาะเนื้อหาผ่านรายการที่จะออกอากาศ ทุกกิจกรรมเพื่อสังคมของบริษัทที่ถูกจัดวางไว้ในแต่ละปีว่า พนักงานของบริษัทจะต้องลงพื้นที่อย่างน้อย 3 ครั้ง ก็ต้องเป็นกิจกรรมที่ริเริ่ม...เติมเต็มเช่นกัน ล่าสุดที่เพิ่งจบไป บริษัทจัดโครงการทอดกฐินปลอดเหล้า โดยพนักงานลงไปเป็นอาสาสมัครและดึงคนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วม นัยหนึ่งเป็นการจุดประกายให้คนในชุมชนหันมาดูแลวัดของตัวเอง ขณะเดียวกันทุกกิจกรรมยังมีนัยสำคัญที่ซ่อนอยู่ ซึ่งถือเป็นประเด็นสำคัญอย่างยิ่งขององค์กรที่ให้ความสำคัญกับจิตสำนึก สาธารณะ

"เราเชื่อว่านี่เป็นวิธีในการหลอมรวมคนในองค์กร ซึ่งต้องพยายามหลอมให้คนเป็นชนิดเดียวกันมากที่สุด แล้วคนก็ไม่ใช่สิ่งที่ตั้งโปรแกรมและกดสวิตช์ได้ วิธีการที่ นุ่มนวลคือค่อยๆ ทำให้เป็นธรรมชาติ พนักงานบางคนไม่เคยเห็นความจริงในชนบท เห็นโลกเท่าที่เคยเห็นมา ฉะนั้น เมื่อทำแบบนี้เขาก็จะค่อยๆ ถอดเปลือกเขาออก และเริ่มมีใจและเห็นคุณค่าในสิ่งที่ทำนี่เป็นต้นทุนที่บริษัทพยายามปลูกในคน เป็นเพราะการทำงานของเราเรียกร้องมากกว่าองค์กรทั่วๆ ไป สมมติว่าถ้าพนักงานไม่มีกรอบคิดและความเข้าใจในอะไรบางอย่าง ไม่มีจิตเสียสละ จิตสาธารณะต่อองค์กร ซึ่งเป็นจิตเดียวกับจิตสาธารณะต่อสังคม ถ้าไม่มีตัวนี้ก็เป็นเรื่องยากในการจะนำพาองค์กรให้เป็นอย่างที่เป็นอยู่ และสามารถอยู่ได้มาถึงวันนี้"

ถึงวันนี้แม้ในทางธุรกิจ "ทีวีบูรพา" อาจจะไม่สามารถฟันฝ่าคลื่นกระแสหลัก และเติบโตแบบก้าวกระโดดเช่นเดียวกับหลายองค์กร แต่การดำรงอยู่และเติบโตอย่างมั่นคงในตลาดเฉพาะกลุ่ม ก็น่าจะเป็นบทพิสูจน์ความคิดและความเชื่อที่ "สุทธิพงษ์" กล่าวไว้ตั้งแต่ต้นว่า "เราสามารถทำเพื่อสังคมได้โดยเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับอาชีพ"


ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr01271051&day=2008-10-27&sectionid=0221

แนวทางสรรค์สร้าง วิถีการพัฒนากิจกรรมเพื่อสังคมที่ยั่งยืน

บริษัท ใหญ่ๆ ในปัจจุบันต้องตั้งรับกับสถานการณ์วิกฤตของโลกที่สุดจะคาดเดาว่า ผลกระทบวิกฤตต่างๆ จะเยื้องกรายเข้ามาปะทะธุรกิจของตนเองเมื่อไรและ อย่างไร ทิศทางการทำธุรกิจเพื่อสังคมก็เปลี่ยนรูปเปลี่ยนร่าง อย่างทางออกที่ปรากฏชัดของบริษัทในขณะนี้ คือ 1.การมุ่งหาวิธีสร้างพลังและความแข็งแกร่งในการทำกิจกรรมทางสังคม และหนึ่งในวิธีนั้นก็คือ การสร้างการมีส่วนร่วมกับองค์กรภาคสังคมเพื่อทำให้ผลการสนับสนุนผ่านกิจกรรม CSR ของบริษัทนั้นมีประโยชน์เท่าทวี และ 2.หลายบริษัทมองหาวิธีการประเมินระดับการเข้าไปมีส่วนร่วม และความร่วมมือกับองค์กรพัฒนาแบบที่เรียกว่า ทำงานร่วมกันเสมือนร่วมลงนาวาเดียวกัน เพื่อการพัฒนาให้พรุ่งนี้เป็นวันที่ดีกว่าสำหรับสังคมและบริษัทอันเป็นที่ รักของทุกคน

สำหรับสังคมไทยซึ่งอยู่ในระหว่างทางแห่งการเรียนรู้ ที่จะนำ CSR ไปใช้ในวิถีของตนเองให้เหมาะกับฐานบริบทของสังคมไทย 7 แนวทาง นี้ได้นำมาซึ่ง รูปแบบ วิธีคิด การเลือก ประเด็นการทำงานเพื่อสังคม คำแนะนำต่างๆ ที่เป็นช่องทางไปสู่การทำงานกิจกรรมที่สร้างความยั่งยืน ที่เกิดผลประโยชน์ต่อองค์รวมทั้งตนเอง และสังคม

1.ผสานความหลากหลายของความ คาดหวัง

แม้ ว่านัก CSR ต้องเผชิญกับความคาดหวังที่หลากหลาย ไม่ว่าจะทำอย่างไรให้บริษัทมีผลกำไร ในขณะเดียวกันผู้ถือหุ้นก็มีความสุขและเห็นว่าได้มีการใช้เม็ดเงินที่มีความ คุ้มค่า ในขณะเดียวกัน "คุณต้องเป็นบริษัทที่ทำดี เป็นบริษัทที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม" เหมือนจะดูเป็นอุปสรรคต่อการคิดค้นนวัตกรรมการทำกิจกรรมเพื่อสังคม แต่อาจจะเป็นแค่ปลายจมูก ถ้าลองผสานความหลากหลายของความคาดหวังให้ได้โดยที่มุ่งให้บรรลุความสุขของ ทั้งสังคมและตนเอง

2.คิดอย่างเดียว...สรรค์สร้างและ ยกระดับวิถีที่ยั่งยืน

โอกาส การทำดีทั้งเพื่อสังคมและเพื่อบริษัท นั้นคู่กับการมองหากลยุทธ์ที่จะนำไปสู่ความสำเร็จระยะยาวของบริษัท วิถีที่ยกระดับที่ยั่งยืนอยู่ที่ "พนักงานและลูกค้าของคุณเป็นกลุ่มแรกที่จะทำความสำเร็จดังไปไกล" "โครงการที่พิสูจน์ระยะทางและ กาลเวลาจะทำให้ความสำเร็จลงหลักปักรากอย่างเข้มแข็ง" ด้วยการทำงานผสมผสานเป้าหมายร่วมกับองค์กรพัฒนา และยกระดับการพัฒนากิจกรรมเพื่อสังคมร่วมกัน เพื่อมุ่งร่วมแก้ปัญหาสังคม อย่างที่การผสานคุณค่า พันธกิจ และเป้าหมาย ของทั้งบริษัทและสังคม

3.ดูเหมือนจะพูดง่ายแต่ทำยาก สิ่งสำคัญที่ผู้นำต้องลงมือทำ

ผู้ ประกอบการ หรือเจ้าของกิจการ หรือผู้บริหารที่กุ่มนโยบาย ท่านทั้งหลายคือส่วนประกอบที่สำคัญที่สุด ขาดคุณและการนำทางของคุณ พนักงานคงไม่เห็นทิศทางที่จะร่วมทางไปกับคุณสู่เป้าหมายที่คุณเห็นและอยาก ให้เป็น สิ่งที่สำคัญไปกว่านี้ การนำพาของคุณด้วยความจริงใจจากการกระทำที่มากกว่าคำพูด จะนำไปสู่ประโยชน์ต่อสังคมสาธารณะ หากผู้นำ ร่วมนำทางเช่นนี้ ไฉนเลยความสำเร็จของสังคมและธุรกิจจะไกลเกินเอื้อม เช่นเดียวกัน หากผู้นำประเทศปฏิบัติเพื่อสังคมด้วยความจริงใจแล้วไซร้...สังคมไทยหรือ จะเกิดความแตกแยกเพียงนี้ !

4.หมดยุคการทำกิจกรรมเพื่อสังคมด้วยเงินตรา...สู่การบูรณาการความร่วมมือ

ยุค ของการพัฒนากิจกรรมเพื่อสังคมแบบองค์รวม คือทางออกและทางเลือกที่สำคัญยิ่งกว่าเงินตรา เพราะการทำด้วยการมองเป้าหมายของสังคมเป็นตัวตั้งนั้น ทำให้การทำ CSR ของบริษัทได้มองพ้นประตูการทำเพื่อการสร้างภาพลักษณ์ แต่จะนำมาซึ่งภาพลักษณ์ของการเป็นพลเมืองที่ดีมีระดับที่คนในสังคมต้องหัน หลังกลับมามอง และอยากรู้ว่าใครคือบริษัทที่แสนดีบริษัทนี้ โดยที่ไม่ต้องมีการแถลงข่าวประชาสัมพันธ์แต่อย่างไร ความดีนั้นดุจความเค็มในมหาสมุทรที่คงทนและยั่งยืนที่ไม่ต้องใช้ balance scored card หรือการต้องทำตามมาตรฐาน ISO 26000 หรือมาตราวัดตัวใด ง่ายๆ คือเริ่มทำความเข้าใจแก่นปัญหาสังคมที่บริษัทสนใจ มองหาความร่วมมือกับองค์กรพัฒนาทั้งเชิงพี้นที่และ/หรือเชิงประเด็น และสร้างความร่วมมือเพื่อที่จะประสานนโยบาย พันธกิจ คุณค่าของบริษัทและเป้าหมายของสังคมเข้าไปด้วยกัน พัฒนาโครงการที่บูรณาการสิ่งต่างๆ เข้าด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็นการบริจาค จิตอาสาพนักงานองค์กรธุรกิจ การสนับสนุนสิ่งของ (ต้องระวังว่าคุณได้ใคร่ครวญว่าสินค้าที่คุณไปสนับสนุนนั้นเป็นสินค้าที่ดี ที่สุด มิได้ค้างสต๊อกจนหมดอายุ) และสิ่งสำคัญพัฒนานวัตกรรม (คุณไม่รู้หรอกว่าการได้นั่งคิดนวัตกรรมการทำ กิจกรรมเพื่อสังคมของพนักงานของคุณนั้นคือการทำการพัฒนาศักยภาพจากได้ ฝึกปรือความสร้างสรรค์ที่เป็นอิสระ และเกิดความรักที่เขาจะมีมากทวีขึ้นทั้งต่อองค์กรและสังคมหากสนใจเนื้อหา เรื่องจิตอาสาพนักงานองค์กรธุรกิจ สู่ความสุขในวิถีการทำงานได้ที่ www.ngobiz.org/thai land) สิ่งนี้หรือเปล่า ความสุขของสังคมและ ความยั่งยืนขององค์กรหรือเปล่า ที่พวกคุณกำลังมองหา

5.การตัดสินใจเลือกวิถีใดขึ้นอยู่กับความพร้อมต่อการพัฒนาของบริษัทคุณเอง...หามาตรฐานมาวัดความจริงนี้ไม่ได้

การ พัฒนากิจกรรมเพื่อสังคม หรือการทำ CSR ที่ใครๆ เรียกติดปากนั้น มีอยู่ประมาณ 6 ขั้นใหญ่ๆ เริ่มต้นจากที่ไม่รู้เรื่องไปจนถึงการพัฒนาสู่ระดับสากลโลก ไม่ว่าบริษัทของคุณจะอยู่ในขั้นไหน ไม่ว่าจะเพิ่งเริ่มคิด เริ่มลงมือ หรือทำไปแล้วระดับหนึ่ง (ยกเว้นผู้นำหรือเคยทำแต่ไม่รู้ว่าได้ทำแล้ว เพราะสมัยก่อนเข้าไม่ใช้คำ CSR นี้ ขอให้กล้าพูดให้เต็มปากได้แล้วในขณะนี้ว่า คุณนั้นเป็นผู้นำ เรียนเชิญออกมาเล่าความดีของท่านกันเถอะ) คำตอบต่อการตัดสินใจจะพัฒนานั้นขึ้นอยู่กับความอดทนต่อการเปลี่ยนแปลงของคน ในองค์กรของคุณ และสังเกตด้วยว่าพวกเขามีพฤติกรรมหรือลักษณะการปรับตัว ตลอดจนความเร็วในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นๆ ขนาดไหน และความสำเร็จจะเกินคาด คือการเลือกทำกิจกรรมง่ายๆ ของบริษัท ซึ่งต้องผูกรวมไปที่คุณค่า พันธกิจ และวัฒนธรรมองค์กรของคุณ

6.หัวใจสำคัญคือการวัดผลสังคมและองค์กรที่เหมาะสม

สิ่ง ที่สำคัญคือการหาวิธีการวัดผลที่เหมาะสมต่อวัฒนธรรมองค์กร และต้องเป็นตัววัดผลที่วัดทั้งผลประโยชน์ทางสังคมที่เกิดจากการสร้างความ ร่วมมือในกิจกรรมเพื่อสังคม และผลที่เกิดขึ้นต่อบริษัทของ กิจกรรมนั้นๆ ไม่มีมาตราวัดตัวไหนที่ดีที่สุด เพราะสุดท้ายคุณต้องวิเคราะห์เลือก เครื่องมือที่เหมาะสม และวัดประสิทธิผลของกลยุทธ์การทำกิจกรรมเพื่อสังคม ที่ส่งผลต่อเนื่องระยะยาวต่อสังคมและองค์กร แต่ขอให้มีความอดทนต่อการทำงานนี้ เพราะประโยชน์ที่จะได้ต่อสังคม ธุรกิจเองนั้นไม่มีจำกัด และพัฒนาขึ้นเรื่อยๆ

7.กำหนดนโยบายที่นำไปสู่ความสำเร็จระยะยาวและยั่งยืน

การ วาดภาพใหญ่ต่อผลประโยชน์ทางสังคมและบริษัทนำไปสู่ความสำเร็จที่ยั่งยืน ดังนั้นควรมีความระมัดระวังในขั้นตอนการออกแบบแผนและกลยุทธ์ที่ควรพิจารณา ไม่ว่าจะเป็นเป้าหมายของทุกๆ ด้าน ทั้งบริษัทและสังคม ทรัพยากรที่มีทั้งภายนอกและภายใน ความท้าทาย หรืออุปสรรค หรือวิธีการใดๆ ก็ตาม ล้วนควรตั้งอยู่บนผลประโยชน์สูงสุดของบริษัทและสังคม

สำหรับ ประเทศไทย CSR อยู่ในระยะการเติบโตและมีความพร้อม บริษัทต่างๆ ควรเริ่มมองหานวัตกรรมที่จะดึงสังคม เข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมโดยสอดรับกับ พันธกิจและคุณค่าในรูปแบบการทำงาน ของภาคธุรกิจ ซึ่งนำไปสู่การผสมผสานความร่วมมือกับองค์กรพัฒนาต่างๆ สู่ความเจริญ ความยั่งยืนที่แท้ของ ทุกๆ ฝ่าย


ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr05201051&day=2008-10-20&sectionid=0221

"เป๊ปซี่" จัดทัพกลยุทธ์ "ความรับผิดชอบ" ตั้งเป้าสู่องค์กรต้นแบบ "สิ่งแวดล้อม"

ภาย ใต้แนวคิดความรับผิดชอบ ต่อสังคมขององค์กร (CSR) นั้นมีหลายระดับ ระดับพื้นฐานที่พบเห็นกันอยู่ทั่วไปคือ การทำกิจกรรม เพื่อสังคม ซึ่งเป็นก้าวแรกที่เริ่มต้นง่าย และทำได้อย่างรวดเร็ว อย่างที่ ผศ.ดร.สุทธิศักดิ์ ไกรสรสุธาสินี นักวิชาการด้าน CSR คณะพาณิชยศาสตร์และ การบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ประเมินสถานการณ์ CSR ในไทยขณะนี้ว่า ส่วนใหญ่ยังอยู่ในระดับพื้นฐาน และเป็นสิ่งที่เริ่มต้นได้ง่ายที่สุดในการทำ กิจกรรมเพื่อสังคม แต่ในระยะกลางถัดมา คงต้องมองถึงกระบวนการดำเนินธุรกิจที่มีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวด ล้อม ก่อนที่จะก้าวไปสู่ระดับที่ยากที่สุดคือการพัฒนาสังคมที่ยั่งยืนในภาพรวม"

แม้ ว่าที่ผ่านมา บริษัท เสริมสุข จำกัด (มหาชน) ผู้ผลิตเครื่องดื่มครบวงจร ค่ายยักษ์น้ำดำ "เป๊ปซี่" อาจจะไม่โดดเด่นเทียบเท่าคู่แข่งในการเข็นกิจกรรมเพื่อสังคมและในด้าน กลยุทธ์ CSR หากแต่บทพิสูจน์จากการที่โรงงานปทุมธานี บริษัท เสริมสุข จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นโรงงานที่มีกำลังการผลิตมากที่สุดของบริษัท ได้รับคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 35 โรงงานจากจำนวน 200 แห่ง ให้ได้รับรางวัลอนุรักษ์แม่น้ำเจ้าพระยาดีเด่นจากกระทรวงอุตสาหกรรมใน โครงการ "รักแม่ รักษ์แม่น้ำ" ซึ่งเป็นโครงการตามพระราชเสาวนีย์เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูลำน้ำเจ้าพระยา

อาจจะเรียกได้ว่า เป็นทั้งบทพิสูจน์ ของการพยายามพัฒนาความรับผิดชอบภายในกระบวนการธุรกิจในช่วงที่ผ่านมา

และยังเป็นก้าวสำคัญไปสู่การวางกลยุทธ์และการขับเคลื่อนความรับผิดชอบภายในองค์กร ที่ชัดเจนยิ่งขึ้น ในอนาคต

" รางวัลที่ได้ถือเป็นพันธสัญญาที่เราจะต้องทำให้ดียิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง และเป็นที่มาของโครงการ "Serm Suk Green Dimention" ที่เป็นโครงการจัดการ ด้านสิ่งแวดล้อม โดยริเริ่มบริหารจัดการ สิ่งแวดล้อมในทุกๆ โรงงานของเสริมสุข ที่ปัจจุบันมี 5 แห่งได้แก่ ปทุมธานี นครราชสีมา และนครสวรรค์ สุราษฎร์ธานี และชลบุรี "ฐิติวุฒิ์ บุลสุข" ผู้จัดการทั่วไป โรงงานปทุมธานี บริษัท เสริมสุข จำกัด (มหาชน) กล่าว

ถ้ามองเพียง ประเด็น "สิ่งแวดล้อม" เพียงผิวเผิน อาจจะดูธรรมดา แต่ความ น่าสนใจของโครงการนี้กลับอยู่ที่เป้าหมาย ที่ชัดเจนที่ได้วางไว้ทั้ง 5 มิติ ได้แก่ น้ำ บรรจุภัณท์ พลังงาน สภาพแวดล้อม และคน

การปรับ ขบวนทัพ CSR ในองค์กรครั้งนี้ "ฐิติวุฒิ์" บอกว่า "แม้เรามาทั้งเริ่มทำเรื่องสิ่งแวดล้อมมายาวนานและไม่ใช่แค่ทำ ตามมาตรฐานแต่พยายามทำให้ดีที่สุด ในโครงการนี้จึงพยายามเจาะลึกใน แต่ละด้านมากขึ้น รวมทั้งทำให้เป็นรูปธรรมวัดผลได้ ด้วยเป้าหมายการเป็นองค์กรต้นแบบด้านสิ่งแวดล้อม"

หากดูในรายละเอียดของแต่ละมิติจะเห็นภาพที่ว่าชัดขึ้น

มิติ แรกในด้านแรกการจัดการ "น้ำ" ที่ถือเป็นหัวใจสำคัญที่สุดในฐานะผู้ผลิตเครื่องดื่มที่ "น้ำ" เป็นทรัพยากรที่ใช้มากที่สุด ที่ผ่านมามีการลงทุนในระบบบริหารจัดการน้ำในโรงงานทั้ง 5 แห่ง กว่า 100 ล้านบาท เพื่อใช้น้ำอย่างคุ้มค่า ที่สุดเพื่อลดการใช้ทรัพยากรน้ำจากธรรมชาติ

"ที่ผ่านมาเราสามารถลด การใช้ทรัพยากรน้ำไปได้ถึง 180 ล้านลิตรต่อปี หรือประมาณ 10% และจากนี้ยังตั้งเป้าที่จะลดปริมาณการใช้น้ำให้ได้ถึง 20% ภายใน 3 ปีจากนี้ นอกจากนี้ด้วยระบบบำบัดแบบชีวภาพไม่ใช้ออกซิเจนและแบบใช้ออกซิเจน ทำให้คุณภาพน้ำที่ปล่อยคืนสู่แม่น้ำเจ้าพระยา โดยมีความสะอาดกว่ามาตรฐานที่กรมโรงงานอุตสาหกรรมกำหนดไว้ถึง 5 เท่า และสะอาดกว่ามาตรฐานน้ำทิ้งจากครัวเรือนมากกว่า 50 เท่า และติดตามคุณภาพน้ำทิ้ง 24 ชั่วโมง" ฐิติวุฒิ์กล่าว

มิติที่ 2 ด้านบรรจุภัณฑ์ มีเป้าหมาย ในการลดการสิ้นเปลืองพลังงานให้มากที่สุด โดยใช้หลัก 3 R 1) ลดการใช้วัตถุดิบ (reduce) ด้วยการออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อลดการใช้วัตถุดิบ เช่น การคิดค้นขวดพีอีทีให้มีน้ำหนักลดลง หรือใช้พลาสติกเท่าที่จำเป็น ทำให้สามารถลดปริมาณการใช้พลาสติกได้ปีละกว่า 1,000 ตัน พร้อมทั้งมีแผนที่จะดำเนินโครงการลดปริมาณกระดาษที่นำมาใช้เป็นถาดบรรจุ ภัณฑ์เท่าที่จำเป็นเพื่อลดการใช้ทรัพยากรป่าไม้อีกด้วย 2) นำบรรจุภัณฑ์กลับมาใช้ซ้ำ (reuse) ด้วยการผลักดันการใช้บรรจุภัณฑ์ขวดแก้วแบบคืนขวด และ 3) การคัดแยกวัสดุ ที่ไม่ใช้แล้ว เพื่อส่งไปยังโรงงาน recycle เพื่อนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่โดยใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าที่สุด

มิติ ที่ 3 ด้านพลังงาน บริษัทตั้งเป้าหมายที่จะใช้พลังงานอย่างเต็มคุณค่า โดยมีการนำก๊าซมีเทน ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากระบบบำบัดน้ำเสียมาใช้เป็นเชื้อเพลิง ในกระบวนการผลิต ทดแทนน้ำมันเตา ซึ่งสามารถลดปริมาณการใช้น้ำมันเตาได้ถึง 100,000 ลิตรต่อปี พร้อมทั้งริเริ่ม การขนส่งสินค้าทางน้ำจากโรงงานผลิต ไปยังคลังสินค้าริมแม่น้ำเจ้าพระยา โดยใช้เรือลากจูงมาลากจูงเรือบรรทุกสินค้า ซึ่งการลากจูงสินค้าทางเรือ 1 เที่ยว เทียบเท่ากับการใช้รถบรรทุกขนาดใหญ่ขนส่งสินค้าได้ถึง 20 เที่ยวทำให้ลดปริมาณการใช้น้ำมันได้ถึง 240,000 ลิตรต่อปี และยังช่วยลดปัญหาการจราจรบนท้องถนน และยังมีการสนับสนุนการใช้พลังงานทางเลือก เช่น การใช้ก๊าซ NGV, LPG หรือน้ำมันดีเซล B5 มาใช้ในหน่วยรถทุกประเภทของบริษัท

นอกจากนี้ยัง พยายามสร้างสภาพแวดล้อมสีเขียวให้เกิดขึ้นภายในโรงงาน ซึ่งถือเป็นมิติที่ 4 และมิติสุดท้าย "คน" ซึ่งถือเป็น "หัวใจ" ขององค์กร

"เราเชื่อว่า การที่จะนำพาบริษัทไปสู่ การเป็นต้นแบบในการดูแลสิ่งแวดล้อม อย่างยั่งยืนนั้น ต้องอาศัยคน ที่มีใจรักษ์สิ่งแวดล้อมเป็นพลังขับเคลื่อน "ฐิติวุฒิ์กล่าว

นอกจากนี้ยังบริษัทยังมุ่งไปที่การ ขยายผลสู่ภายนอก ไม่ว่าจะเป็นกับโรงงานด้วยกันด้วยการเข้าไปช่วยเป็นที่ปรึกษาในการจัดตั้ง ระบบน้ำเสียให้กับโรงงานกว่า 40 แห่ง ล่าสุด ยังพยายามปลูกฝังเรื่องนี้กับเยาวชนโดยดำเนินโครงการ "คนรุ่นใหม่หัวใจสีเขียว" ซึ่งดำเนินการ ผ่านมูลนิธิทรง บุลสุข และกระทรวง พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ที่ให้เยาวชน ร่วมประกวดไอเดียด้านอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

และนี่เป็นอีกตัวอย่าง ของการขยาย ผลความรับผิดชอบจากภายในองค์กร สู่ภายนอก ที่ชัดเจนโดยเฉพาะภายในกระบวนการผลิต แม้ยังไม่เห็นแนวปฏิบัติความรับผิดชอบของกระบวนการดำเนินธุรกิจในด้านอื่นๆ อาทิการทำตลาดผู้บริโภค ฯลฯ แต่หากสามารถทำได้จริงตามเป้าหมายในแต่ละด้านที่วางไว้ ก็น่าจะเพียงพอที่สามารถตอบโจทย์ 3 ขาของการพัฒนาอย่างยั่งยืนทั้งในด้านเศรษฐกิจที่ช่วย ในแง่ของการลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตรวมไปถึงลดการสร้างผลกระทบ เชิงลบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมได้ในระดับที่ยั่งยืนกว่าการทำกิจกรรมเพียงฉาบ ฉวย !!


ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr04201051&day=2008-10-20&sectionid=0221

CSR จะเริ่มอย่างไรดี

ใน ปัจจุบันมีองค์กรธุรกิจจำนวนมากที่อยากมีส่วนร่วมในการให้โอกาสชุมชนและ สังคมที่ด้อยโอกาส หรืออยากช่วยลดปัญหาความยากจนของคนไทย แต่ก็ยังลังเลไม่แน่ใจจะเริ่ม อย่างไรดี บทความนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะช่วยตอบคำถาม และช่วยให้ท่านผู้บริหารที่สนใจจะมีแนวทางที่จะเริ่มโครงการที่ดีและมี ประโยชน์ ผมจึงอยากพูดถึงโครงการที่เกิดขึ้นจริงเมื่อประมาณ 14 ปีมาแล้ว โดยใช้ชื่อโครงการว่า "โครงการพัฒนาความสามารถด้านธุรกิจชุมชน" โดยโครงการนี้มีคุณชัยชนะ (นามสมมติ) ผู้อำนวยการองค์กรพัฒนาชุมชน เป็น ผู้ริเริ่มและถ่ายทอดความรู้ทางการตลาด และเป็นสื่อที่นำเอาความร่วมมือระหว่างธุรกิจ ชุมชนด้อยโอกาส และองค์กรเอกชน (NGO) มาทำงานร่วมกัน

เมื่อปี 2537 กิจกรรม CSR ยังไม่เป็นที่รู้จักแพร่หลายนัก คุณชัยชนะทราบว่ามีชุมชนแห่งหนึ่งมีสตรีที่มีความสามารถในการเย็บปักถักร้อย ได้เป็นอย่างดี แต่ไม่มีความสามารถในการควบคุมคุณภาพ การตลาด และไม่มีเงินทุน คุณชัยชนะจึงได้ เข้าพบกับคุณภาษี เจ้าขององค์กรธุรกิจโรงแรมราชา และชักชวนให้ว่าจ้างชุมชน ดังกล่าวให้ผลิตผ้าปูโต๊ะและผ้าเช็ดปากให้กับทางโรงแรม แทนที่จะต้องไปจ้างร้านที่คิดราคาแพงๆ คุณภาษีเห็นด้วยแต่เป็นห่วงเรื่องคุณภาพ เพราะโรงแรมราชาเป็นระดับ 5 ดาว และมีชาวต่างประเทศมาพักมากมาย คุณภาษีจึงเสนอว่าเขาจะเป็นคนซื้อผ้าและว่าจ้างชุมชนเป็นผู้ผลิต เพื่อจะได้แน่ใจว่าผ้าที่ใช้จะมีคุณภาพคู่ควรกับโรงแรม

คุณชัยชนะ ทราบว่าชุมชนไม่สามารถผลิตผ้าปูโต๊ะและผ้าเช็ดปากจำนวนมากด้วยการเย็บมือ คุณชัยชนะจึงไปพบคุณเก่งกาจ ผู้จัดการ บริษัท Songster เพื่อขอให้ช่วยอบรมวิธีการเย็บด้วยเครื่องจักร และขอให้ขายเครื่องเหล่านี้ให้กับชุมชนในราคามิตรภาพ คุณเก่งกาจไม่แน่ใจว่าชุมชนจะหาเงินมาผ่อนค่าจักรเย็บผ้าได้หรือไม่ คุณชัยชนะจึงไปพบคุณวิทยาที่ธนาคารธนบุรี และขอร้องให้ปล่อยสินเชื่อให้ชุมชน ซึ่งเป็นวงเงินที่น้อยมาก และทางโรงแรมราชาได้มีหนังสือรับรองที่จะซื้อผลิตภัณฑ์ทั้งหมดที่ชุมชนผลิต ซึ่งผลปรากฏว่าสินค้า ที่ชุมชนผลิตมานั้นมีคุณภาพและเสร็จ ตามกำหนดเกินความคาดหวังของโรงแรม ทำให้ชุมชนมีรายได้และทุกคนที่เกี่ยวข้อง มีความภาคภูมิใจที่ได้ช่วยชุมชนให้มีรายได้อย่างสม่ำเสมอ ซึ่งถือว่าเป็น CSR รายแรกๆ ของประเทศไทย ส่วนเครื่องจักรของบริษัท Songster ก็เป็นที่รู้จักในชนบท สามารถเพิ่มยอดขายได้ในระยะเวลาต่อมา ธนาคารธนบุรีก็สามารถทำให้ชุมชนมีความซาบซึ้งและเข้าใจบทบาทการดำเนินงานของ ธนาคารมากยิ่งขึ้น ต่อมาธนาคารได้มอบเงินให้กับคุณชัยชนะจำนวนหนึ่งเพื่อสร้าง ถังเก็บน้ำสะอาด และสร้างห้องส้วมที่ถูกสุขลักษณะให้ชุมชนได้ใช้ประโยชน์และ มีสุขอนามัยที่ดีขึ้น

ปัจจุบันชุมชนดังกล่าวสามารถรับงานจากโรงแรม อื่นๆ ในการผลิตผลิตภัณฑ์ต่างๆ และเด็กๆ สามารถไปโรงเรียน มีอนาคตที่ดีมากยิ่งขึ้น สามารถเข้าเรียนในระดับมหาวิทยาลัยได้หลายคนเป็นครั้งแรก อีกทั้งสามารถสลัดความยากจนอย่างถาวร และช่วยเหลือตนเองได้อย่างยั่งยืน ทำให้คุณชัยชนะมีความภาคภูมิใจที่สามารถทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น ของชุมชน และมุ่งหน้าทำโครงการ CSR ทั้งโครงการใหญ่และโครงการเล็กต่อไป

จาก โครงการดังกล่าวคนที่น่าได้รับการยกย่องเพราะเป็นผู้รับความเสี่ยงทั้งด้าน การเงินและคุณภาพของผลิตภัณฑ์ที่อาจใช้ไม่ได้ทั้งหมด คือ คุณภาษี เพราะต้องลงทุนซื้อผ้ามาเป็นจำนวนมาก และยังต้องค้ำประกันเงินกู้ของชุมชน ซึ่งหากชุมชนไม่สามารถผลิตสินค้าตามที่เขาต้องการแล้ว เขาต้องรับภาระใช้หนี้ธนาคารทั้งหมด ปัจจุบัน CSR ทำได้โดยไม่ยากเพราะเราทราบขั้นตอนและปัจจัยแห่งความสำเร็จ ดังนี้

1. การทำงานร่วมกับองค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) จะได้เปรียบตรงที่ NGO เข้าใจคนในพื้นที่ดี และได้สร้างความไว้วางใจให้เกิดขึ้นระหว่างชุมชน และ NGO ไว้นานแล้ว 2.ท่านสามารถเชิญผู้แทนจาก NGO ไปบรรยายให้ผู้บริหารรวมถึงผู้ถือหุ้นว่า CSR คืออะไร องค์กรของท่านจะได้อะไรจากการทำ CSR ชุมชนจะได้อะไร และสังคมจะได้อะไร ตลอดจนลักษณะ ของโครงการที่ท่านสนใจ

3.เมื่อท่านพอใจ ท่านควรจะเชิญผู้แทนของ NGO ให้คุยกับพนักงานของท่านให้เข้าใจเรื่อง CSR เพราะ CSR ที่ดีควรจะมีพนักงานขององค์กรท่านเป็นผู้ดำเนินการและมีเจ้าหน้าที่ NGO เป็นพี่เลี้ยง ซึ่ง CSR จะประสบความสำเร็จที่แท้จริงนั้น พนักงานของท่านมีส่วนร่วมและให้ความร่วมมือกับโครงการ CSR 4.ทีมงานของท่านอาจจะไปพบกับชุมชนร่วมกับ NGOเพื่อแสดงความจริงใจให้แก่ชุมชนเพื่อ ความร่วมมือที่ดี

ในโครงการ ตัวอย่างข้างต้น โครงการ CSR ได้ช่วยสร้างอาชีพและชุมชนก็มีรายได้เพิ่มขึ้น มีหมู่บ้านที่ถูกสุขลักษณะอนามัย สามารถลดหนี้สิน พึ่งพาตนเอง และในที่สุดก็ได้เป็นแบบอย่างที่สามารถนำไปช่วยเหลือผู้อื่นได้อีก นับเป็นโครงการที่ Win-Win ด้วยกันทุกฝ่าย


ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr02201051&day=2008-10-20&sectionid=0221

ริชาร์ด เวลฟอร์ด กูรู CSR เอเชีย The Future of CSR

ใน วันที่ 3-4 พฤศจิกายน 2551 ที่จะถึงนี้ ถือเป็นครั้งแรกที่งานสัมมนาเวที CSR ระดับเอเชีย "CSR Asia" จะมาจัดงานในไทยเป็น ครั้งแรกร่วมกับสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) ที่ตอนนี้มีซีอีโอและนักธุรกิจชั้นนำจากต่างประเทศลงทะเบียนมา ร่วมงานแล้วกว่า 300 คน

งานนี้มี "ริชาร์ด เวลฟอร์ด" ผู้ก่อตั้ง CSR Asia หนึ่งในกูรูด้าน CSR ในเอเชีย ที่ไม่เพียงมีผลงานวิจัยด้าน CSR ที่ตีพิมพ์ และเป็นที่ปรึกษาด้าน CSR ให้กับบริษัท ชั้นนำหลายองค์กร เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงหลัก

เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา "ริชาร์ด"บินตรงจากฮ่องกง มาเพื่อบอกเล่าถึงผลสำรวจ "แนวโน้มประเด็น CSR ในทศวรรษหน้า" ซึ่งเป็นผลการสำรวจล่าสุด ที่ CSR Asia ได้จัดทำขึ้น จากการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญด้าน CSR กว่า 53 คน ซึ่งเป็นทั้งนักวิชาการ ธุรกิจ องค์กรพัฒนาเอกชน ฯลฯ ในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก เกี่ยวกับเรื่องนี้

" ริชาร์ด" กล่าวว่า "จากการสำรวจความคิดเห็นในครั้งนี้มีหลายสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปจากเมื่อหลาย ปีก่อน ก่อนหน้านี้ในเอเชียเราอาจจะพูดถึงเรื่องความยากจน เรื่องปัญหาสุขภาพ แต่ตอนนี้ประเด็นปัญหาที่ผู้เชี่ยวชาญในภูมิภาคคาดว่าจะปรากฏในอีก 10 ปี นับจากนี้คือ ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็นปัญหาเรื่องโลกร้อน พลังงาน การขาดแคลนทรัพยากรน้ำ การไม่มี น้ำสะอาดที่เพียงพอ รวมไปถึงปัญหา ด้านสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลกระทบกับสุขภาพของมนุษย์"

10 ประเด็นร้อนแห่งอนาคต

ถ้า ไล่เรียงสิ่งที่ปรากฏซึ่งเชื่อมโยงกับ CSR จากมากไปถึงน้อยใน 10 ประเด็นสำคัญได้แก่ 1.ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม 2.ปัญหาสิทธิมนุษยชน ซึ่งจะกลายเป็นประเด็นที่ทำให้ธุรกิจต้องมองไปข้างหน้า ทั้งกับพนักงานในองค์กรเอง รวมไปถึงแรงงานของบริษัทที่อยู่ในซัพพลายเชนทั้งหมด 3.ความคาดหวังที่เพิ่มมากขึ้นกับการใส่ใจเรื่องความโปร่งใสของบริษัท ซึ่งจะขยับจากรายงานไปสู่สิ่งต่างๆ ที่ต้องสามารถตรวจสอบได้ 4.CSR จะถูกบรรจุ ลงไปอยู่ในกฎหมายและกลายเป็นประเพณีปฏิบัติขององค์กรที่ในอีก 10 ปีข้างหน้าคาดว่าอย่างน้อยที่สุดจะต้องเป็นไปตามมาตรฐาน ISO 26000 ที่ว่าด้วยความ รับผิดชอบต่อสังคมที่กำลังจะประกาศใช้ 5.มีการสื่อสารที่มากขึ้นระหว่างบริษัท กับผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย (stakeholders)ซึ่งการสื่อสารนี้จะกลายเป็นส่วนหนึ่งที่จะเข้าไปอยู่ในโครง สร้างของธรรมาภิบาล ในองค์กร

6. ความคาดหวังที่กำลังเปลี่ยนไป ของคนทำงาน อาทิ การมองหาคุณภาพชีวิตที่ดี ฯลฯ จะทำให้องค์กรต้องมองในประเด็นเหล่านี้มากขึ้น หากต้องการคนทำงานที่มีความสามารถ 7.รูปแบบของ การให้ของธุรกิจจะเปลี่ยนไปสู่การลงทุน ในชุมชน ซึ่งนั่นหมายความว่าการบริจาค ที่เคยปรากฏจะลดน้อยลง ขณะเดียวกันองค์กรจะมองในแง่ของการเข้าไปมีส่วนร่วมกับชุมชน และต้องมั่นใจว่าเงินที่ลงทุนในทางสังคมนั้นจะสามารถตอบโจทย์ความยั่งยืนให้ ชุมชนและบริษัท 8.ความตระหนักต่อ "ซัพพลายเชน" ในธุรกิจจะมีมากขึ้น เช่น ความคาดหวังในเรื่องสิ่งแวดล้อมของซัพพลายเชน 9.การเติบโตของผู้ประกอบการทางสังคม (social enterprise) ซึ่งเป็นโมเดลธุรกิจแบบใหม่ที่เรียกว่า "ธุรกิจเพื่อสังคม" ซึ่งเป็นองค์กรเพื่อสังคมที่ใช้ลักษณะการทำงานในแบบองค์กรธุรกิจ 10.ภาคธุรกิจจะเข้าไปมีส่วนร่วมในการ ลดปัญหาความยากจนในสังคม โดยธุรกิจจะเข้าไปมีส่วนในการช่วยลดช่องว่างระหว่างคนจนและคนรวยในประเทศที่ กำลังพัฒนา

ก้าวสู่ CSR value

"ริชาร์ด" อธิบายด้วยว่า "จะเห็นว่า สิ่งต่างๆ ที่จะเปลี่ยนไปนั้นย่อมทำให้ธุรกิจต้องปรับตัว และในอนาคตธุรกิจจำเป็นจะต้องมี CSR ในเชิงคุณค่า (value) มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบการให้ที่จะเปลี่ยนไปสู่การลงทุนทางสังคม คล้ายๆ กับวิกฤตทางการเงินในขณะนี้ที่เชื่อว่าองค์กรจะใช้เงินในการบริจาคน้อยลง แต่ต้องการ สร้างคุณค่าจากเงินที่จะนำไปใช้เพื่อช่วยเหลือสังคมให้เกิดประสิทธิผลมาก ขึ้น"

เขายังมองว่า "CSR ที่ดีก็คือการดำเนินธุรกิจอย่างมีธรรมาภิบาล ซึ่งเราอาจจะคิดว่า CSR คือการเข้าไปช่วยในเรื่องการลดปัญหาความยากจน แต่สิ่งที่ท้าทาย กว่านั้นคือความรับผิดชอบในทุกวันของธุรกิจ"

"ประเด็นต่างๆ เหล่านี้จะได้รับการหยิบยกให้มีความสำคัญมากขึ้นจากกลุ่มคนต่างๆ ที่มีอิทธิพลต่อบริษัท ไม่ว่าจะเป็นองค์กรพัฒนาเอกชน บริษัทด้วยกันเอง รัฐบาลและนักการเมืองนักลงทุน ผู้บริโภค พนักงานและสหภาพแรงงาน สถาบันและเวทีในระดับนานาชาติ ผู้นำในภูมิภาค สื่อมวลชน และสถาบันการศึกษา ฯลฯ จากผลสำรวจจะเห็นว่าเอ็นจีโอนั้นมีอิทธิพลสูงสุดที่มักเป็นคนหยิบยกประเด็น ต่างๆ ขึ้นมา เช่น กรณีการไม่ซื้อสินค้าของโคคา-โคลา ในอินเดียจากปัญหาเรื่องการแย่งชิงทรัพยากรน้ำ แม้ผู้บริโภคจะไม่ซื้อแต่จะสังเกตว่าประเด็นนั้นถูกหยิบยกขึ้นมาโดยเอ็นจี โอ"

เขายังตั้งข้อสังเกตด้วยว่า "กลุ่มคน ที่สำคัญรองลงมาก็คือบริษัท ด้วยกันเอง ที่ออกมาประกาศ

ความ รับผิดชอบกันอย่างจริงจัง ไม่ว่าจะเป็นไมโครซอฟท์ ในเรื่องการศึกษา ยูนิลีเวอร์ในการประกาศที่จะช่วยลดปัญหาความยากจน คาเธ่ย์ แปซิฟิค ที่ประกาศจุดยืน ในเรื่องการลดโลกร้อน ฯลฯ บริษัท ต่างๆ เหล่านี้จึงมีส่วนสำคัญในอนาคตที่จะทำให้เรื่องต่างๆ ได้รับความสนใจจากสังคม"

แนะแนวทางบริษัทปรับตัว

ดัง นั้นยิ่งแรงกดดันในสังคมที่มีต่อเรื่อง CSR ยิ่งเพิ่มขึ้นมาก สิ่งที่บริษัทในเอเชีย วันนี้ต้องทำก็คือการเร่งปรับตัว เพื่อรับมือความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้น

"ริชาร์ด" แนะนำว่า องค์กรควรมีการปรับปรุงความสามารถภายในองค์กรที่มีต่อเรื่องสังคมและสิ่งแวด ล้อมเพิ่มมากขึ้น เช่น การสร้างตระหนักให้พนักงานในองค์กร รวมไปถึงการสร้างการมีส่วนร่วมทั้งในประเด็นต่างๆ ที่องค์กรควรให้ความสำคัญ รวมไปถึงการตัดสินใจสำคัญๆ ในการดำเนินธุรกิจ

นอก จากนี้ควรทำ CSR ให้เป็นส่วนหนึ่งในองค์กร เช่น การพัฒนามุมมองในการดำเนินธุรกิจควบคู่กับความรับผิดชอบ การทำให้ CSR กลายเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์หลักในธุรกิจ การเชื่อมโยง CSR กับการสร้างแบรนด์ ในเอเชียยังมีหลายประเด็นที่สำคัญ ไม่ว่าจะเป็นการแข่งขันที่เป็นธรรม การมีอำนาจเหนือผู้ถือหุ้นรายย่อย ซึ่งมีหลายบริษัทใหญ่ๆ ในเอเชียที่ถือครองโดยครอบครัวใดครอบครัวหนึ่ง ฯลฯ รวมไปถึงควรให้ความสำคัญมากขึ้นกับการดำเนินงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคม ของซัพพลายเชน การคิดค้นนวัตกรรมใหม่ และการพัฒนาคนในองค์กร

SCG คว้าสุดยอดบริษัท CSR ไทย

ล่า สุด CSR Asia ยังได้จัดอันดับบริษัทที่มีการเปิดเผยด้านความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) ยอดเยี่ยมในเอเชีย โดยวัดจากการเปิดเผยข้อมูลด้านความรับผิดชอบต่อสังคม อาทิ นโยบาย กลยุทธ์ CSR ตลาดและซัพพลาย เช่น สถานที่ทำงาน ทรัพยากรมนุษย์ สิ่งแวดล้อม การพัฒนาสังคม ผลจากการจัดอันดับ (ดูรายละเอียดในตารางประกอบ) มีบริษัทไทยเพียงบริษัทเดียวคือ เครือซิเมนต์ไทย (SCG) ที่ติดอันดับ 1 ใน 10 โดยส่วนใหญ่เป็น บริษัท ในฮ่องกง ตามมาด้วยมาเลเซียและสิงคโปร์

จาก ผลการจัดอันดับ "ริชาร์ด" ประเมินถึงสถานการณ์ CSR ในเอเชียปัจจุบันว่า "จะเห็นได้ว่าบริษัทในฮ่องกงที่มีการเปิดเผยข้อมูลในประเด็นต่างๆ มากเป็นเพราะเป็นบริษัทที่อยู่ในตลาดหลักทรัพย์มานาน แต่ที่น่าสังเกตก็คือความตื่นตัวในเรื่อง CSR ของบริษัทในจีนที่มีมากขึ้น รวมไปถึงมาเลเซียซึ่งในช่วง 2 ปีที่ผ่านมาบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ส่งเสริมในเรื่องนี้ สำหรับไทย ถ้าดูบริษัทไทยจากการสำรวจครั้งนี้จะเห็นว่าบริษัทส่วนใหญ่ยังคงดำเนินการ เรื่องนี้ในลักษณะของกิจกรรมเพื่อสังคมมากกว่า แต่ก็มีแนวโน้มการให้ความสำคัญในประเด็นอื่นๆ มากขึ้นเช่นกัน"

ฉะนั้น เมื่อถามถึงสถานการณ์ CSR ในไทย เขาจึงฟันธงว่า "ยังอยู่ในระดับเริ่มต้น แต่มีสัญญาณที่กำลังจะเทกออฟทะยานสู่การแสดงความรับผิดชอบในระดับที่เข้มข้น ขึ้นในเร็ววันนี้" !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr01201051&day=2008-10-20&sectionid=0221

CSR แบบ "ฟิลิป คอตเลอร์" ฉบับ (ภาค) ภาษาไทย

แม้ หนังสือ Corporate Social Responsibility Doing the Most Good for Your Company and Your Cause ของกูรู ด้านการตลาดอย่าง ฟิลิป คอตเลอร์ ซึ่งเขียนถึงแนวคิดและแนวปฏิบัติเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) ร่วมกับ นักพัฒนาสังคมอย่าง แนนซี่ ลี ที่ตีพิมพ์มาตั้งแต่เมื่อ 2-3 ปีก่อนจะเป็นที่คุ้นหูคุ้นตาของผู้ที่ศึกษาและติดตามแนวคิดความรับผิดชอบต่อ สังคมขององค์กร (CSR) มาพอสมควร และถือเป็นคัมภีร์เล่มหนึ่งในยุคต้นๆ ที่นักวิชาการหลายค่ายจะใช้อธิบายเกี่ยวกับความรับผิดชอบต่อสังคมที่ไม่ใช่ เป็นเพียงการบริจาค

ล่าสุดหนังสือเล่มนี้ได้รับการแปล เป็นภาษาไทยเรียบร้อยแล้ว โดย ม.ร.ว. รมณียฉัตร แก้วกิริยา ซึ่งจัดพิมพ์โดยบริษัท ยูนิเวอร์แชล พับลิชิ่ง จำกัด และจัดจำหน่ายโดยบริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน) ในชื่อฉบับภาษาไทยว่า บรรษัทบริบาล (ความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร) เพื่อให้ผู้ที่สนใจอ่านกันอย่างเต็มอิ่ม และยังเป็นหนังสือ CSR ภาษาไทยเพียงไม่กี่เล่มที่อยู่บนแผงหนังสือวันนี้

เนื้อหาใจความเป็น การศึกษาถึงความเปลี่ยนไปของรูปแบบกิจกรรมเพื่อสังคมในสหรัฐอเมริกา ที่กำลังก้าวข้ามจากแนวปฏิบัติแบบดั้งเดิมที่อยู่ในรูปแบบของการบริจาคในแบบ ฉบับของการ "ทำดีที่ทำได้ง่ายที่สุด" มาสู่แนวปฏิบัติใหม่ ในการทำกิจกรรมเพื่อสังคมที่สนับสนุนวัตถุประสงค์ขององค์กร โดยองค์กรมุ่งที่จะเลือกเฉพาะ หัวเรื่องเชิงกลยุทธ์บางประการที่สอดคล้องกับมาตรฐานขององค์กร เลือกทำกิจกรรมเพื่อสังคมที่ตอบสนองเป้าหมายของธุรกิจ หรือเลือกประเด็นปัญหาทางสังคมที่สัมพันธ์กับสินค้าหลักหรือตลาดใหญ่ ฯลฯ

ซึ่งทำให้การทำกิจกรรมเพื่อสังคมเปลี่ยนไปมาสู่การทำงานที่มีแบบแผน มีกลยุทธ์ และให้ความสำคัญกับการประเมินผลมากยิ่งขึ้น

กิจกรรม เพื่อสังคมที่ทั้ง "ฟิลิป คอตเลอร์" และ "แนนซี่ ลี" ได้แบ่งไว้ 6 ประเภท มีตั้งแต่แนวคิดที่มุ่งเน้นการตลาด เช่น การส่งเสริมประเด็นสังคมของบริษัท การตลาดที่เกี่ยวเนื่องกับประเด็นสังคม การตลาดเพื่อความรับผิดชอบต่อสังคม และแนวคิดที่อยู่นอกเหนือกิจกรรมของ ฝ่ายการตลาด อาทิ กิจกรรมอาสาสมัครพนักงาน รวมไปถึงแนวปฏิบัติทางธุรกิจเพื่อแสดงความรับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งเป็นความรับผิดชอบภายในกระบวนการดำเนินธุรกิจภายในองค์กร

ซึ่ง การปฏิบัติและการดำเนินกิจกรรมเพื่อสังคมในมุมมองใหม่นี้ ผู้เขียนระบุว่า ทำให้การทำกิจกรรมเพื่อสังคมขององค์กรธุรกิจจึงถูกปรับมาสู่การวางพันธกิจใน ระยะยาว และเสนอความช่วยเหลือด้านอื่นๆ เช่น ใช้ผู้ชำนาญการพิเศษ ความสนับสนุนด้านเทคนิค การอนุญาตให้ใช้บริการต่างๆ การจัดหาบุคลากรด้านอาสา

ทั้งยังเป็นการผสานประเด็นปัญหาทางสังคม เข้ากับการตลาดและการสื่อสารองค์กร งานทรัพยากรบุคคล ชุมชนสัมพันธ์ และการทำงานที่จับมือกับพันธมิตรภายนอกองค์กร

ในหนังสือเล่มนี้ยัง ได้จำแนกแยกแยะ ให้ข้อสังเกตทั้งจุดแข็งและจุดอ่อนของแต่ละกิจกรรม พร้อมข้อควรระวัง อาทิ การไม่คุยโม้โอ้อวดจนเกินไปในการสื่อสาร ซึ่งจะทำให้กิจกรรมที่ทำนั้นดูเป็นการสร้างภาพมากกว่าการตั้งใจช่วยสังคม จริงๆ ฯลฯ

จุดเด่นของหนังสือเล่มนี้คือ การรวบรวมแนวทางที่ดีที่สุดในการเลือกประเด็นปัญหาสังคมที่เหมาะกับองค์กร และวิธีการพัฒนาโครงการที่จะประสบความสำเร็จ ซึ่งมีความแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับลักษณะและเป้าหมายขององค์กร ตัวอย่างเช่น กิจกรรมของสตาร์บัคส์ ในการให้การสนับสนุนชาวไร่กาแฟแบบธรรมชาติ ซึ่งช่วยให้บรรลุเป้าหมายธุรกิจ ในการเปิดตลาดใหม่ และเปิดโอกาสสร้างความสัมพันธ์ในระยะยาวกับซัพพลายเออร์ การประหยัดเงินปีละหลายล้านเหรียญสหรัฐของ "ซิสโก้" ที่เพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุน โดยการใช้กรรมวิธีก่อสร้างแบบประหยัดพลังงาน ซึ่งนำไปสู่การลดต้นทุนการผลิต หรือการที่ "เบน แอนด์ เจอรี่" สามารถช่วยขยายการรับรู้ของคนในสังคมผ่านการรณรงค์เรื่องโลกร้อน ฯลฯ

แม้ เนื้อหาค่อนข้างจะตรงไปตรงมาในหนังสือที่พูดถึงประโยชน์ที่องค์กรจะได้รับ อาจจะเป็นเรื่องตะขิดตะขวงใจใครหลายคน อีกทั้งแนวคิดยังเต็มไปด้วยกลิ่นอายนมเนยฉบับตะวันตก

หากแต่เปิดใจ ให้กว้าง นี่เป็นอีกมุมมองที่องค์กรธุรกิจในไทยจะสามารถนำมาปรับใช้ โดยอาจปรับไปตามความเหมาะสมกับวัฒนธรรมขององค์กร และบริบทของสังคมไทย เพื่อจะสามารถขับเคลื่อน CSR ในองค์กรได้อย่างถูกทิศถูกทาง และสามารถสร้างประสิทธิผลจากการใช้ทรัพยากรในองค์กรที่มีอยู่อย่างจำกัด เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด

เพื่อก้าวสู่ยุคที่ผู้เขียนกล่าวไว้ว่า "การทำทุกอย่างที่ทำได้เพื่อ ให้เกิดความดีแบบสุดๆ ไม่ใช่ความดีธรรมดาๆ" ซึ่งเริ่มเห็นสัญญาณที่ว่านี้ค่อยๆ ชัดขึ้นๆ ในไทย !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr05131051&day=2008-10-13&sectionid=0221

"กรุงไทยอาสา" 6 เคล็ดลับ จุดพลัง "จิตอาสา" ในองค์กร

แม้ การดำเนินกิจกรรม "อาสาสมัครพนักงาน" จะไม่ใช่สูตรสำเร็จที่สามารถลอกเลียนกันได้ แต่กรณีศึกษารูปแบบกิจกรรม "อาสาสมัครพนักงาน" ของ "ธนาคารกรุงไทย" นั้นน่าสนใจอย่างยิ่ง ทั้งๆ ที่ "อาสาสมัคร" จะต้องจ่ายเงินค่าสมาชิกและออกค่าใช้จ่ายในการเดินทางเอง โดยธนาคารให้การสนับสนุนเพียงบางส่วน แต่เพราะเหตุใด "ชมรมกรุงไทยอาสา" ถึงสามารถเติบโตแบบก้าวกระโดด หลังจากเริ่มก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2550 ในระยะเวลาใกล้เคียงกับการปรับกระบวนทัพเรื่อง CSR ของธนาคาร ที่เรียกว่า CSER (corporate social environment responsibility : CSER) และระยะเวลาเพียงไม่ถึง 2 ปี จำนวนสมาชิกเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทะลุหลักพัน

"นิศานาถ โยธาสมุทร" ผู้อำนวยการฝ่ายอาวุโส ผู้บริหารฝ่ายธนาคารชุมชน บมจ.ธนาคารกรุงไทย ให้สัมภาษณ์ "ประชาชาติธุรกิจ" ถึงปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นว่า

"ถ้าดูจากการประเมิน ผล เราพบความจริงข้อหนึ่งว่า พนักงานส่วนใหญ่อยากไปทำงานอาสาเพื่อสังคม แต่ไม่รู้จะไปที่ไหนและไปกับใคร แต่การที่เราทำเองเหมือนโอกาสที่มาใกล้ตัวเขา การสื่อสารระหว่างกันก็ง่าย"

ทุก วันนี้เพียงเวลาไม่ถึงครึ่งวัน หากมีการสื่อสารออกไปว่า จะมี "กิจกรรมอาสาสมัคร" จำนวนอาสาสมัครจะเข้ามาลงทะเบียนกว่า 40-50 คนในทันที เหตุนี้ไม่ได้เป็นเพียงแต่ใจของ "อาสาสมัคร" เท่านั้น แต่ยังอยู่ที่เคล็ดลับในการดำเนินกิจกรรม "อาสาสมัคร" ที่ผ่านมา ซึ่งทำให้การลงพื้นที่แต่ละครั้งมีเสน่ห์ และทำให้เกิดทั้งแฟนพันธุ์แท้ที่ไปร่วมทุกกิจกรรมอย่างเหนียวแน่นแทบทุก ครั้ง และกำลังขยายวงออกไปมากขึ้นเรื่อยๆ

และนี่คือ 7 เคล็ดลับบนก้าวเดินแห่งความสำเร็จ ที่สามารถสรุปได้จากการพูดคุยกับหัวเรี่ยวหัวแรงหลักของ "ชมรม กรุงไทยอาสา" ในระยะเวลากว่า 2 ชั่วโมง

1.ให้ทำในสิ่งที่เขาอยากทำ

แม้ ว่าในทางทฤษฎี ในการทำกิจกรรม CSR มักจะบอกว่า กิจกรรม CSR ที่ดีย่อมต้องใช้ความเชี่ยวชาญขององค์กรเป็นหลัก เรื่องนี้จากประสบการณ์ "นิศานาถ" บอกว่า "เขาบอกว่า CSR ต้องใช้สิ่งที่เรามีอยู่ หรือสิ่งที่เราเชี่ยวชาญ คนแบงก์ก็ต้องไปสอนเรื่องการเงิน เรื่องบัญชีให้คนอื่น ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ถูก แต่ไม่ถูกทั้งหมด เพราะบางทีคนแบงก์ก็เบื่อ เพราะบางคนทำงานมา 20 ปี ก็มีแต่เรื่องตัวเลขตลอดชีวิต เขาก็อยากทำเรื่องอื่นบ้าง"

ดังนั้นใน กิจกรรมเพื่อสังคมที่ระดมอาสาสมัครไปทำงาน ก็พยายามใส่รวมทั้ง 2 เรื่องเข้าด้วยกัน เรื่องหนึ่งคือเรื่องที่เราเชี่ยวชาญ อีกเรื่องคือสิ่งที่อาสาสมัครอยากทำ

"เราจึงพยายามผสานหลายเรื่องทุก ครั้งที่ลงพื้นที่ ตอนนี้เรามีธนาคารชุมชน ธนาคารโรงเรียน เราก็เอาพนักงานไปสอนเรื่องบัญชี เรื่องการเงินก่อน จากนั้นก็ค่อยมาปลูกป่า ซึ่งนอกจากจะได้ประโยชน์ทางกายภาพในเรื่องการช่วยเหลือสิ่งแวดล้อม ในเวลาเดียวกันยังได้เรื่องความรู้สึก นึกคิด และจิตใจ"

2.สร้างแรงบันดาลใจ

เพราะ เชื่อว่าการเปิดโอกาสให้อาสาสมัครเริ่มทำในสิ่งที่เขาอยากทำ จะนำมาสู่การสร้างแรงบันดาลใจ ซึ่ง "นิศานาถ" เชื่อว่าเป็นเรื่องพื้นฐานของมนุษย์

"เราต้องเข้าใจว่า มนุษย์เราไม่ว่าอยู่ในระบบใดก็ตาม เราต้องให้โอกาสเขาเกิดแรงบันดาลใจก่อน ซึ่งเป็นขั้นของคน เพราะการทำงานทุกวันก็มีเส้นของคำว่าต้องทำอยู่แล้ว งานแบบนี้จึงไม่มีสิ่งที่บอกว่าต้องทำ และนี่เป็นสิ่งสำคัญในการจัดทำโครงการ เพราะเมื่อเขารู้สึกดี เขาก็จะอยากทำงานอาสาแบบนี้ไปเรื่อยๆ"

แต่กว่าจะไปถึงจุดหมายปลายทางเช่นนั้นได้ ในกระบวนการของการทำโครงการต้องใส่ใจในรายละเอียด โดยเฉพาะการคัดเลือกพื้นที่

3.เลือกพื้นที่ที่มีศักยภาพ

เรื่อง นี้เป็นสิ่งที่ "นิศานาถ" ย้ำว่า "เป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะเราไม่ใช่นักพัฒนามืออาชีพ เวลาเราลงพื้นที่ก็ต้องเลือกพื้นที่ที่มีศักยภาพและทำให้อาสาสมัครได้มี โอกาสเรียนรู้ โดยเราสามารถเข้าไปมีส่วนช่วยส่งเสริมชาวบ้านได้ด้วย"

" สิ่งนี้เราเรียนรู้ได้จากกิจกรรมแรก ที่เราไปปลูกป่าชายเลนที่บ้านเป็ดใน จ.ตราด ซึ่งเป็นพื้นที่ตัวอย่างด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ครั้งแรกพาอาสาสมัครลงไป ก็ไม่แน่ใจว่าคนแบงก์จะรับได้มั้ยที่ต้องไปนอนโฮมสเตย์ แต่ปรากฏว่าเวลาดูใบประเมินผล จะเห็นว่าเขาชอบโฮมสเตย์ที่สุด เพราะนอกจากไปปลูกป่า เรายังได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับชาวบ้าน มีคนหนึ่งบอกว่า เขาได้มีโอกาสเรียนรู้เรื่องเศรษฐกิจพอเพียงจากประสบการณ์จริงเป็นครั้งแรก จากชาวบ้าน เพราะที่ผ่านมาก็ได้แต่อ่านจากหนังสือ"

และแทบทุกครั้ง ของการลงพื้นที่ จะนำมาสู่การต่อยอดขยายผลโครงการใหม่ๆ ที่วันนี้มีตั้งแต่กิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม กิจกรรม "อาสาสร้างความสุขเสริมความรู้ให้แก่ผู้อยู่ในถิ่นห่างไกลและผู้ด้อยโอกาส" เช่น ค่ายสอนภาษาอังกฤษเพื่อมัคคุเทศก์น้อย รวมไปถึงโครงการ "ธนาคารโรงเรียนและอาสาเพื่อสิ่งแวดล้อม"

4.สร้างสมดุลความต้องการของชุมชนและอาสาสมัคร

" อย่างที่เราลงไปพื้นที่ครั้งแรก เนื่องจากเขาเป็นพื้นที่ต้นแบบด้านอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ทำให้เขามีคนมาดูงานมาก จึงต้องการให้เราไปสอนภาษาอังกฤษให้กับเด็กๆ จึงเป็นที่มาของโครงการใหม่ๆ ฉะนั้นเราต้องดูความต้องการของชุมชน พร้อมไปกับความต้องการของอาสาสมัคร"

5.ความสนุกก่อให้เกิดพลัง

เสน่ห์สำคัญที่ทำให้สมาชิกของชมรมวันนี้เสพย์ติดงานอาสา เพราะทุกกิจกรรมแม้จะลำบากแต่ก็เต็มไปด้วยความสนุกสนาน

" ปัญหาอย่างหนึ่งที่เราพบ แม้ผู้บริหารจะให้ความสำคัญและเข้าใจ แต่ยังมีคนบางส่วนในองค์กรไม่เข้าใจในสิ่งที่ทำ บางคนบอกว่าเราไปเที่ยว ก็ต้องพยายามสร้างความเข้าใจและให้กำลังใจกับอาสาสมัคร เราก็บอกว่าถ้าไปเที่ยวแล้วได้ทำสิ่งดีๆ และสนุกด้วย ก็ไม่เห็นแปลก ทำไมการทำสิ่งดีๆ แล้วต้องไม่สนุก จริงๆ การได้มีโอกาสไปร่วมกิจกรรมแบบนี้ทำให้ชีวิตครบรส งานสังคมเป็นการเติมพลังและทำให้ชีวิตสมดุล มากกว่าแค่วนอยู่กับชีวิตการทำงานและใช้ชีวิตอยู่เพียงด้านเดียว"

6.การมีส่วนร่วมในเชิงลึก

นี่ เองจึงเป็นเหตุผลที่ว่า แม้จะต้องจ่ายเงินส่วนตัวในการไปทำกิจกรรมอาสาสมัคร แต่ทุกๆ เดือนที่มีกิจกรรมก็ยังมีอาสาสมัครจำนวนมากต่อคิวที่พร้อมจะลงพื้นที่เสมอ

" มีคนบอกเหมือนกันว่า ทำไมถึงไม่ของบประมาณสนับสนุนมากๆ จากแบงก์ ถ้าได้ก็เป็นเรื่องดี แต่สำหรับเรา เรามองว่าเหตุที่เราต้องหาเงินด้วยตัวเองและต้องพยายามยืนบนขาตัวเองนั้น เพราะการที่อาสาสมัครมีส่วนร่วมทั้งลงแรง ลงเงิน จะได้ในหลายสิ่งหลายอย่างกลับมา ซึ่งถือเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมในเชิงลึกของพนักงาน และเขาต้องรู้จักเสียสละและเข้ามามีส่วนร่วมอย่างเต็มใจ"

เพราะในท้ายที่สุด "ใจ" คือกลไกที่สำคัญมากในการสร้างสิ่งที่เรียกว่า "ความรับผิดชอบต่อสังคม" ให้เกิดขึ้นจริงได้ในองค์กร !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr04131051&day=2008-10-13&sectionid=0221

CSR และ Branding

พร้อมบุญ พานิชภักดิ์ เลขาธิการมูลนิธิรักษ์ไทย กล่าวว่า ช่วงนี้ ผมอ่านหนังสือที่เกี่ยวกับ branding บ่อย เกิดความเข้าใจมากขึ้นว่าแบรนด์ มิใช่เพียงการทำยุทธศาสตร์การ สื่อสารประชาสัมพันธ์เพื่อการตลาด แต่เป็นการสร้างคุณค่าโดยรวมของบริษัทหรือองค์กรนั้นๆ คุณค่านั้นเกิดจากหลายองค์ประกอบ ไม่ว่าจะคุณค่าของผลิตภัณฑ์หรือบริการต่อลูกค้า หรือประสิทธิภาพการบริหาร และที่แน่นอนคือคุณค่าที่ส่งผลต่อสังคม

การทำแบรนด์จึงมีมิติการคิด พิจารณาที่เกี่ยวข้องกับทุกด้านของการทำงาน ควบคู่กับยุทธศาสตร์การวางตำแหน่งในตลาด หรือที่เรียกว่า positioning ว่าเราต้องการเป็นใคร อย่างไร ในสายตาของลูกค้าและสังคม

เมื่อแบ รนด์เป็นการสร้างคุณค่าของบริษัท จึงเห็นได้ชัดว่า CSR เป็นเครื่องมือหนึ่งที่สำคัญในการสร้างเสริมความกล้าแข็งของแบรนด์ แต่ทั้งนี้เราไม่ควรสรุปว่า CSR เป็นเพียงกลวิธีการตลาด เพราะแบรนด์ที่ยิ่งใหญ่จะต้องควบคู่กับคุณภาพของบริษัท ดังนั้นจึงมีการมองว่า CSR ต้องยืนด้วยเหตุผลตัวเองด้วย ไม่ใช่เฉพาะเหตุผลการตลาด เพราะถ้าทุกๆ บริษัทไม่ทำ CSR ด้วยความจริงใจ ผลกระทบจะเกิดต่อระบบธุรกิจโดยรวม และแน่นอนส่งผลต่อสังคม

หนังสือ Brands and Branding ของ Rita Clifton และ John Simmons กล่าวถึงผู้ที่เกี่ยวข้องกับแบรนด์ ในรูปรอบทิศแบบ 360 องศา ว่ารวมถึง 1)ตลาด ที่ประกอบด้วยลูกค้าปัจจุบันและลูกค้าในอนาคต 2)ด้านการเงิน คือผู้ถือหุ้น ผู้ที่อาจจะร่วมลงทุนในอนาคต 3)องค์กร ที่ประกอบด้วย พนักงาน คู่ค้าด้านวัตถุดิบ หรือภาคี และ 4)ชุมชนหรือสังคม ซึ่งมีทั้งสังคมทั่วไป และรวมถึงองค์กรที่มีหน้าที่ด้านการกำหนดนโยบาย สถาบันด้านการศึกษา ฯลฯ

มอง ไปแล้ว จะเริ่มเห็นความสัมพันธ์แบบเหลื่อมล้ำกันระหว่าง CSR กับ branding ได้ชัดขึ้น เพราะ CSR หรือความรับผิดชอบต่อสังคม ก็พิจารณาถึงคนกลุ่มเดียวกัน โดยดึงการมีส่วนร่วมของลูกค้า พนักงาน ผู้ถือหุ้น และคนทั่วไป ในขณะที่ CSR พิจารณาบรรทัดฐานการทำงานที่ดี โปร่งใส ควบคู่กับการเสริมสร้างความยั่งยืนต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม การทำแบรนด์ก็ใช้องค์กรประกอบคล้ายๆ กัน โดยมุ่งสู่ผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีคุณภาพ

ยกตัวอย่าง บริษัทโค้ก หรือโคคา-โคลา มียุทธศาสตร์ทางแบรนด์ โดยการพยายามผลิตเครื่องดื่มที่ต้องใจลูกค้า และมีกิจกรรมทางสังคมมากมายที่เห็นทั่วโลก คือ การมีส่วนสนับสนุนการแข่งขันโอลิมปิก คนทั่วไปอาจจะมองว่าเป็นยุทธศาสตร์การตลาด หรืออาจจะมองว่าเป็นการสนับสนุนงานด้านสังคม หรือทั้งสองอย่างพร้อมๆ กัน บริษัทโคคา-โคลายังได้สร้างพันธมิตรกับองค์กรที่ทำงานด้านสิ่งแวดล้อม เช่น World Wildlife Federation และหนังสือ National Geographic Society CEO ของบริษัท นายดัก ดาฟท์ กล่าวถึงการทำงานเสริมสร้างแบรนด์ว่า เป็นการสร้าง "ประสบการณ์พิเศษ ในช่วงขณะที่เกิดความสดชื่น" ในขณะเดียวกัน เขามองว่า "การสร้างอนาคต

ที่สดใสของธุรกิจของเรา ต้องรวมถึงความมุ่งมั่นที่จะมีส่วนช่วยในการสร้างชุมชนให้แข็งแรงและยั่งยืน " (อ้างอิงหนังสือ Brands and Branding หน้า 153)

ความสัมพันธ์ระ หว่างแบรนด์กับ CSR บริษัทส่วนใหญ่เข้าใจอยู่แล้ว และเป็นที่ยอมรับว่า CSR ควรจะส่งผลต่อการดำเนินงานของบริษัทนั้นๆ ควบคู่กับการส่งผลต่อสังคม ขณะเดียวกัน CSR ควรมีเป้าหมายที่เป็นของตนเองด้วย มิใช่เพื่อผลด้านการตลาดอย่างเดียว

ความยั่งยืนในสภาพแวดล้อมทาง ธรรมชาติและสังคมเป็นเป้าหมายในตัวมันเอง หนังสือ แบรนด์ แอนด์ แบรนดิ้ง อธิบายไว้ตอนหนึ่งว่า ผลิตภัณฑ์ในตลาดหลายอย่างมีความคล้ายกันมาก ในตลาดพื้นฐานนั้น ลูกค้าจะคำนึงถึงอรรถประโยชน์การใช้ผลิตภัณฑ์มากกว่าอย่างอื่น แต่เมื่อตลาดเริ่มมีการเติบโตและซับซ้อน ความต้องการของลูกค้าก็จะมากกว่าอรรถประโยชน์ของสินค้า โดยจะเริ่มมองหาผลที่เกิดจากอารมณ์ความรู้สึก ความสบายใจ ความพึงพอใจ และเมื่อตลาดพัฒนาต่อไปสู่การแข่งขันทางแบรนด์ในระดับเข้มข้น ความต้องการก็จะพัฒนาสู่ผลประโยชน์ที่เป็นแรงบันดาลใจ หรือ aspirational benefits ความต้องการแรงบันดาลใจนี้เอง เราสามารถแปรเป็นเรื่องชีวิตที่มีคุณค่าในสังคมที่ยั่งยืน

แรงบันดาล ใจ นอกจากจะเกิดจากประเด็นการส่งเสริมสังคม การช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ หรือรักษาสิ่งแวดล้อมแล้ว ประเด็นที่น่าสนใจคือ ความยึดเหนี่ยวทางสังคม social cohesion ซึ่งหนังสือแบรนด์ แอนด์ แบรนดิ้ง ระบุว่า มนุษย์มีความต้องการที่เชื่อมโยงกับมนุษย์คนอื่น ท่ามกลางภาวะโลกที่มีความแตกต่างและหลากหลาย

CSR และ branding สามารถเอื้อต่อกันได้จริง แต่ทั้งสองสิ่งต้องอยู่บนฐานของคุณค่าที่แท้จริง คุณค่านั้นต้องเกิดต่อทุกๆ ฝ่าย และสังคมโดยรวม ไม่ใช่การสร้างภาพเพื่อการขายการตลาดอย่างเดียว

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr03131051&day=2008-10-13&sectionid=0221

อาสาสมัครพนักงาน กับเรื่องที่คุณอาจไม่เคยรู้ !!

งาน อาสาช่วยลดภาษี - 2 ปีก่อนเมื่องานอาสาสมัครถูกบรรจุเป็นวาระแห่งชาติ ในปลายปี 2550 คณะรัฐมนตรีได้ออกมาตรการทางภาษีที่เอื้อให้บริษัทหันมา สนับสนุนกิจกรรมอาสาสมัครพนักงาน โดยยกเว้นภาษีเงินได้ให้บริษัทห้างร้านที่อนุญาตให้ลูกจ้างลาไปปฏิบัติงาน อาสาสมัคร 50% ของค่าใช้จ่าย

เพิ่มแรงกิจกรรมเพื่อสังคม - "ฟิลิป คอตเลอร์" ระบุไว้ในหนังสือเล่มหนึ่งของเขาว่า ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมอาสาสมัครพนักงานสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพ พิเศษในการสร้างสัมพันธภาพที่เป็นของแท้และแข็งแกร่งกับชุมชนท้องถิ่น รวมถึงการดึงดูดและรักษาความพึงพอใจให้กับบุคลากร ทั้งเป็นแรงกระตุ้นให้ทุ่มเทให้กับบริษัท และถือเป็นกิจกรรมที่จะช่วยเสริมสร้างและเพิ่มความแรงให้กับกิจกรรมเพื่อ สังคมของบริษัท

กิจกรรม CSR ที่ไม่ต้องใช้เงิน - คำกล่าวอ้างข้อหนึ่งของ SMEs ส่วนใหญ่ คือไม่สามารถแสดงความรับผิดชอบได้ เพราะ

ต้อง ใช้เงินซึ่งเป็นการเพิ่มต้นทุนในการดำเนินธุรกิจ แต่บทเรียนของบางจากในภาวะวิกฤตเมื่อหลายปีก่อน สะท้อนให้เห็นว่าไม่ได้เป็นเรื่องจริงเสมอไป เพราะในเวลานั้นแม้บริษัทมีงบประมาณจำกัด มีการ ส่งเสริมให้พนักงานทำงานอาสาสมัครโดยใช้องค์ความรู้ที่มีมาช่วยเหลือชุมชน เช่น โครงการโรงเรียนของหนู ที่เรามีอาสาสมัครสอนการบ้านเด็กๆ ในวิชาวิทยาศาสตร์ ซึ่งอยู่ในบริเวณชุมชนใกล้กับโรงกลั่นน้ำมันบางจากในตอนเย็น ซึ่งเดิมทำกับชุมชนเดียว และตอนนี้กลายมาเป็น 4 ชุมชน และยังขยายไปถึงพนักงานอาสาสมัครที่จะเข้าไปสอนให้กับการศึกษานอกโรงเรียน ของเขตพระโขนงในวันเสาร์-อาทิตย์

5 เคล็ดลับ "จิตอาสา" -ในคู่มือการพัฒนา "จิตอาสา" พนักงานในองค์กรธุรกิจที่จัดพิมพ์โดย เดอะ เน็ทเวิร์ค ระบุไว้ว่า หลักการสำคัญ 5 ประการที่ควรจะนำมาใช้ในการบริหารโครงการจิตอาสาพนักงานที่ดี ได้แก่ 1.กัลยาณมิตร ซึ่งช่วยในการสร้างความสามัคคีของคนในองค์กรและสร้างมิตรที่ดีกับคนภายนอก 2.การสร้างนวัตกรรม พนักงานที่มีโอกาสทำโครงการจิตอาสาที่มีความริเริ่มและสร้างสรรค์จะเป็น ประโยชน์กับบริษัทต่อไป 3.เทคนิคการบริหารโครงการที่ดี ควรเน้นโครงการที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของบริษัท 4.การวางแผนและการสื่อสารอย่างถูกต้องเท่านั้นต้องแตกต่างจากการโฆษณาทั่วไป ที่ต้องสื่อสารเพื่อประโยชน์ของโครงการ 5.ความต่อเนื่องเป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้เกิดกระบวนการ CSR ที่ดี

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr02131051&day=2008-10-13&sectionid=0221

ตื่นรับกระแส "จิตอาสา" เสริมทัพ CSR ด้วย "คน"

ถ้าไม่ม ีโครงการ "Ford Global Week of Caring" ซึ่งเป็นสัปดาห์ที่ฟอร์ดทั่วโลกจะออกมาทำกิจกรรมเพื่อสังคมอย่างพร้อมเพรียง มุก "จุฑามณี วณิชนิรามัย" เจ้าหน้าที่บริหารการเงิน บริษัทฟอร์ดโอเปอร์เรชั่น คงไม่ได้มีโอกาสทำงานเพื่อสังคมตามประสามนุษย์เงินเดือนและคนเมืองทั่วไป เธอบอกว่า "อยู่กรุงเทพฯไม่ได้มีโอกาสทำกิจกรรมเพื่อสังคม วันๆ ก็ทำงาน เดินห้าง กลับบ้านดึก ดูโทรทัศน์ โดยส่วนตัวที่ผ่านมาแม้จะเห็นบริษัททำกิจกรรมเพื่อช่วยสังคมด้านต่างๆ หลายโครงการ แต่ก็ไม่ได้รู้สึกลึกซึ้งอะไร"

แต่ความคิดก็เริ่ม เปลี่ยนไป เพราะเธอได้มีโอกาสลงมาเป็นอาสาสมัครในกิจกรรม "ฟอร์ดอาสาสร้างแคมป์เฮาส์ส่งเสริมการศึกษาสิ่งแวดล้อมชายฝั่งเกาะมันใน" ซึ่งจัดขึ้นไม่นานมานี้ ที่ทำให้รู้สึกว่าการได้มีส่วนร่วมทำให้ได้เห็นประโยชน์จริงๆ ในกิจกรรมเพื่อสังคมที่บริษัทดำเนินการ และบอกด้วยว่า "การมาเห็นปัญหากับตาและการมีส่วนร่วมน่าจะทำให้กิจกรรมเพื่อสังคมนั้นประสบ ความสำเร็จมากกว่าการรับรู้ หรือการบริจาคเงินเพียงอย่างเดียว"

และ นี่เป็นเป้าหมายที่ "ฟอร์ด" พยายามจะสร้างวัฒนธรรมองค์กร โดยส่งเสริมให้พนักงานออกไปเป็นอาสาสมัครเพื่อช่วยเหลือชุมชนรอบๆ โรงงาน และเปิดโอกาสให้พนักงานสามารถลาหยุดไปทำงานอาสาสมัคร 2 วันโดยไม่คิดเป็นวันลา เช่นเดียวกับหลายองค์กรในปัจจุบัน

พัฒนาการกิจกรรม "อาสาสมัคร"

แม้ ว่ากิจกรรม "อาสาสมัครพนักงาน" (employee volunteer) จะไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ดูเหมือนว่าความตื่นตัวของหลายองค์กรในปัจจุบันถือเป็นย่างก้าวของการ พัฒนารูปแบบกิจกรรมอาสาสมัครพนักงาน ที่อาจจะเคยเป็นกิจกรรมชั่วครั้งชั่วคราว ไม่มีกลยุทธ์ ไม่มีการประเมินผล มาสู่การดำเนินกิจกรรมอาสาสมัครพนักงานที่สอดคล้องและเชื่อมโยงไปกับกิจกรรม เพื่อสังคมของบริษัท และกลยุทธ์ความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร (corporate social responsibility : CSR) ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน CSR ขององค์กรไปสู่ความยั่งยืนมากขึ้น

และเป็นเหตุผลที่ทำให้ปีนี้ เกิดความ ตื่นตัวขององค์กรในการเข็น "กิจกรรมอาสาสมัครพนักงาน" ออกมาสู่สายตาสังคมอย่างพร้อมเพรียง

อย่าง "ดีเอชแอล" ยักษ์ใหญ่ผู้ให้ บริการด้านขนส่งและโลจิสติกส์ ซึ่งแม้จะทำกิจกรรมเพื่อสังคมมายาวนาน รวมถึงมีทีมอาสาสมัครเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัย หรือ DRT (disaster response team) ที่ใช้ความสามารถและความเชี่ยวชาญด้าน โลจิสติกส์ไปบริหารจัดการเมื่อเกิดภัยพิบัติ แต่ปีนี้ถือเป็นปีแรกที่ "ดีเอชแอล" ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ซึ่งรวมถึงไทย จัด "วันดีเอชแอลอาสา" (DHL Volunteer Day) ขึ้นเป็นครั้งแรกในไทย มีการระดมอาสาสมัครกว่า 500 คนไปร่วมทำกิจกรรมเพื่อสังคม ที่วัดโบสถ์วรดิษฐ์ จ.อ่างทอง ที่รับอุปการะเด็กชาวเขาไว้ในความดูแลถึง 400 คน และบ้านเด็กอ่อนรังสิต จ.ปทุมธานี

"สตีฟ แดเนียล" ประธานอาวุโสประจำเอเชียใต้ ประเทศไทย และภูมิภาคอินโดจีน ของดีเอชแอล เอ๊กเซลซัพพลายเชน กล่าวว่า "เป้าหมายหนึ่งของวันดีเอชแอลอาสา คือการสร้างแรงจูงใจในการเป็นอาสาสมัครทีละเล็กทีละน้อยให้กับพนักงาน จากกิจกรรมที่เกิดขึ้นในวันเดียวให้กลายเป็นการอาสาสมัครในระยะยาว"

ซึ่ง นั่นหมายถึงปลายทางในการสร้างวัฒนธรรมอาสาสมัครภายในองค์กร ซึ่งนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงในเชิงบวกในชุมชน และเดินตามแนวทางการส่งเสริมด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืนในสังคม ซึ่งเป็นคุณค่าหลักประการหนึ่งขององค์กร ประกอบด้วย สิ่งแวดล้อม ชุมชน และพนักงาน และเป็นการทำให้กลยุทธ์ CSR ขององค์กรมีความแข็งแกร่งขึ้น

ตั้งเป้าหมายและวิธีปฏิบัติให้ชัด

การ ให้น้ำหนักกับการ "มีส่วนร่วมของพนักงาน" ในการรับผิดชอบต่อสังคม จึงกลายเป็นหนึ่งในเป้าหมายของหลายต่อหลายองค์กรที่เชื่อว่าไม่เพียงแต่จะ พัฒนาคนในองค์กร ขณะเดียวกันยังเป็นการทำให้กิจกรรม CSR ที่องค์กรดำเนินการมีความแข็งแกร่งมากขึ้น โดยนำความรู้ความเชี่ยวชาญของพนักงานที่แต่ละองค์กรมี ไปสร้างคุณค่าที่เพิ่มมากขึ้นให้กับกิจกรรมเพื่อสังคมที่บริษัทได้ดำเนิน การอยู่

บริษัท ระยองโอเลฟินส์ จำกัด เป็นหนึ่งในบริษัทที่มีเป้าหมายเรื่องนี้อย่างชัดเจน หลังจากที่มีการปรับโครงสร้างและก่อตั้งฝ่าย CSR ตั้งแต่ต้นปีที่ผ่านมา โดยอยู่ภายใต้การกำกับของฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ "เทวิน สนงาม" ผู้จัดการฝ่ายความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR Manager) บริษัท ระยองโอเลฟินส์ จำกัด กล่าวว่า "กลยุทธ์ CSR ที่เราวางไว้ หนึ่งในนั้นคือการสร้างการมีส่วนร่วมของพนักงาน ดังนั้นในการดำเนินการเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคม จึงมี KPI ที่จะเป็นเครื่องชี้วัดความสำเร็จเรื่องนี้ โดยในปี 2551 นี้เราตั้งเป้าว่าพนักงานจะต้องเข้ามามีส่วนร่วมกับกิจกรรมเพื่อสังคมของ บริษัทให้ได้ 50% จากจำนวนพนักงานทั้งหมด 2,500 คน"

สารพัดวิธีจึง ถูกหยิบมาใช้เพื่อจะกระตุ้นในพนักงานได้มามีส่วนร่วมเป็น "อาสาสมัคร" โดยเริ่มตั้งแต่การให้ทุกแผนกเข้ามามีส่วนร่วมในการเป็นคณะทำงาน และอำนวยความสะดวกโดยการจัดกิจกรรมให้พวกเขาทำ ทั้งยังมีการตั้งชมรมอาสาสมัครในองค์กรด้วย

"ตอนนี้พนักงานที่จะเข้ามาทำงาน เราพยายามปลูกฝังเรื่องนี้ตั้งแต่เริ่มต้น โดยในค่ายปฐมนิเทศจะมีการจัดเวลาให้มีโอกาสได้ทำกิจกรรม

อาสา สมัครเพื่อสังคม มากกว่านั้นยังพยายามส่งเสริมโดยยกย่องกลุ่มคนที่เข้าร่วม โดยนอกจากจะมีการสะสมคะแนนทุกครั้งที่มาเข้าร่วมกิจกรรมเพื่อนำไปแลกของสะสม เล็กๆ น้อยๆ บริษัทในกลุ่มบริษัทไหนที่มีพนักงานเข้าร่วมกิจกรรมมากที่สุด จะได้รับรางวัลจากประธานบริษัท"

น่าสนใจที่ว่าการใส่ใจในเรื่องราย ละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ของฝ่าย CSR ทำให้แม้ว่าจะยังเหลือเวลาอีก 2 เดือนที่จะจบปี แต่ตอนนี้จากการเก็บสถิติมีพนักงานที่เข้าร่วมโครงการไปแล้วกว่า 47% และนั่นหมายถึงโอกาสที่จะเดินไปถึงเป้าหมายที่องค์กรตั้งไว้ไม่ใช่เรื่องยาก

ต่างองค์กร ต่างเป้าหมาย

ใน ภาพกว้าง ประโยชน์ที่ได้จาก "อาสาสมัครพนักงาน" คือ การพัฒนาคนในองค์กรควบคู่ไปกับการพัฒนาสังคม แต่หากสแกนดูความเคลื่อนไหวในปัจจุบันองค์กรธุรกิจไทย "กิจกรรมอาสาสมัคร" ยังมีเป้าหมายในเชิงลึกที่แตกต่างกันไป อาทิ การใช้กิจกรรมอาสาสมัครพนักงานสร้างภาวะผู้นำ ของไพรซวอเตอร์เฮาส์ คูเปอร์ส การสร้างจิตสำนึกและส่งเสริมจริยธรรมพนักงาน ของธนาคารเกียรตินาคิน การใช้กิจกรรมอาสาในการสร้างทีมเวิร์กของฟอร์ด การสร้างความพึงพอใจให้พนักงานของบริษัท เมอร์ค ประเทศไทย หรือการใช้กิจกรรมอาสาในการสร้างความจงรักภักดีกับองค์กรของพนักงานในระยะ ยาว ของ "ดีเอชแอล" ผู้ให้บริการโลจิสติกส์ในไทย ฯลฯ ขึ้นอยู่กับลักษณะองค์กรและขึ้นอยู่กับเป้าหมาย

ส่วนองค์กรที่จะทำ กิจกรรมอาสาสมัครพนักงานจะเลือกประเด็นอย่างไรนั้น จากการสำรวจแนวทางการทำงาน "อาสาสมัครพนักงาน" ในไทยส่วนใหญ่ขององค์กรที่ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของพนักงานพบว่า การเลือกจะทำอาสาสมัครในกิจกรรมใดจะมาจาก 2 ทาง ทางหนึ่งเป็นการเชื่อมโยงกับกิจกรรมเพื่อสังคมที่บริษัทให้ความช่วยเหลือ อยู่แล้ว เช่น การนำพนักงานไปให้ความรู้การทำบัญชีครัวเรือนของสถาบันการเงิน การสอนคอมพิวเตอร์ในโรงเรียนห่างไกลของผู้ให้บริการเทคโนโลยีสารสนเทศ ฯลฯ และอีกทางหนึ่งมาจากการนำเสนอของพนักงาน ซึ่งมีการนำเสนอผ่านกลุ่ม ชมรมอาสาสมัครที่องค์กรตั้งขึ้น หลายองค์กรยังมีการเปิดช่องทางการสื่อสารให้พนักงานสามารถเสนอโครงการเพื่อ สังคม ในประเด็นปัญหาที่เห็นว่าสำคัญและไปพบเจอมาอีกด้วย ฯลฯ

อย่าง ไรก็ตามความตื่นตัวขององค์กรในวันนี้ยังตอบโจทย์ สิ่งสำคัญที่สุดในกระบวนการขับเคลื่อน CSR ในองค์กร อย่างที่ "นิศานาถ โยธาสมุทร" ผู้อำนวยการฝ่ายอาวุโส ผู้บริหารฝ่ายธนาคารชุมชน บมจ.ธนาคารกรุงไทย หัวเรี่ยวหัวแรงหลักในการขับเคลื่อน "ชมรมกรุงไทยอาสา" กล่าวไว้ว่า "การจะขับเคลื่อนความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กรได้อย่างแท้จริง ต้องเริ่มจากคน การที่องค์กรจะบริจาคหรือทำโครงการอย่างเดียวก็แค่นั้น แต่ถ้าพนักงานทั้งหลายไปทำงานเหล่านี้ด้วยตัวเอง ด้วยใจ จะเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนที่พอจะตอบได้ว่าองค์กรให้ความสำคัญกับ เรื่องนี้จริง หรือเพียงแค่ทำตามกระแส" !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr01131051&day=2008-10-13&sectionid=0221

SMEs ควรทำ CSR หรือไม่ ?

องค์กรขนาดกลางและเล็ก (SMEs) ควรทำ CSR หรือไม่ ?

ดร.พรชัย ศรีประไพ รองกรรมการผู้จัดการใหญ่อาวุโส อิมพีเรียล เวิลด์ กรรมการมูลนิธิรักษ์ไทย กล่าวว่า ผม ได้เขียนถึงองค์กรขนาดใหญ่มาหลายครั้งแล้วว่าการทำ CSR (corporate social respon sibility) มีส่วนช่วยองค์กรหลายประการ ที่สำคัญก็คือ CSR จะช่วยทำให้วัฒนธรรมองค์กรที่เน้นเรื่องคุณธรรมและการทำประโยชน์ให้กับสังคม นั้นเข้มแข็งและมีความหมายมากขึ้น CSR จะช่วยบ่มเพาะนิสัยสังคมที่ดีให้แก่พนักงาน ให้พนักงานมีส่วนร่วมในการรับผิดชอบต่อสังคมอย่างจริงจัง

บริษัทที่ผมเคยทำงานอยู่หลายบริษัทมีกฎเกณฑ์ดีๆ หลายอย่างที่พนักงานต้องปฏิบัติ เช่น

- ห้ามพูดโทรศัพท์มือถือขณะขับรถ (ก่อนจะออกมาเป็นกฎหมาย) และถ้าพนักงานระดับบริหารถูกจับได้ว่าละเมิดกฎข้อนี้จะถูกพิจารณาโทษอย่าง หนักถึงขั้นไล่ออก (เป็นตัวอย่างไม่ดี) - นำหลักการเกี่ยวกับความปลอดภัยที่ใช้ในสำนักงานไปใช้ที่บ้าน เช่น ความปลอดภัยด้านไฟฟ้า (ห้ามเสียบสายไฟพะรุงพะรังจนเกิดอันตราย จะต้องมี safety cut เพื่อตัดไฟฟ้า ฯลฯ) ด้านระบบดับเพลิง ด้านการหนีไฟ ฯลฯ - ห้ามนำวิธีการให้สินบนเจ้าพนักงานมาใช้ ทั้งในชีวิตส่วนตัวหรือในขณะที่ทำงาน แม้แต่จะจ่ายเงินให้ตำรวจจราจรก็ถือว่าทำผิด ต้องไปจ่ายที่สถานีตำรวจ ให้เคารพกฎหมายและทำตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด - ให้นำวิธีการแยกขยะไปใช้ที่บ้านอย่างน้อยๆ ก็เริ่มต้นจากขวดพลาสติก แยกขยะแห้งออกจากขยะเปียก เป็นต้น - แนะนำให้ใช้น้ำยา EM (effective micro organisms) หรือกลุ่มจุลินทรีย์ที่สามารถทำลายความสกปรกได้ทุกอย่างมาใช้ในบ้านแทนสาร เคมี เพื่อกำจัดแมลง และใช้เช็ดถูบ้านทำความสะอาด - ตั้งอุณหภูมิของระบบแอร์ทั้งในบ้านและในรถให้อยู่ในระดับ 25 องศาเซนติเกรด - จ่ายเงินเดือนให้พนักงาน พันธมิตรธุรกิจ ผู้ร่วมค้าและเจ้าหนี้ทุกรายให้ตรงเวลา - ซื้อของจากบริษัทที่ส่งเสริมสังคม ส่งเสริมสิ่งแวดล้อม ไม่ละเมิดสิทธิมนุษยชน

การบ่มเพาะนิสัยดีๆ เหล่านี้ทำได้ในทุกองค์กร ไม่ว่าจะเป็นองค์กรขนาดเล็กหรือขนาดใหญ่ ถ้าองค์กรขนาดเล็กจะนำมาใช้ก็จะยิ่งดีใหญ่เพราะสามารถทำได้ง่ายกว่า ควบคุมดูแลพฤติกรรมของพนักงานได้อย่างทั่วถึง และถ้าทำได้ดีจริงก็จะสามารถสร้างเป็นภาพลักษณ์ขององค์กรที่รับผิดชอบต่อ สังคมได้อย่างไม่ยากนัก

Guy Rider ที่เป็นเลขาธิการของกลุ่มสมาพันธ์การค้าเสรีนานาชาติ (General Secretary of the International Confederation of Free Trade Union) เคยกล่าวไว้ในที่ประชุมองค์การสหประชาชาติที่กรุงเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน เมื่อปี ค.ศ.2006 ว่า :

"CSR ไม่ใช่เรื่องของการบริจาคหรือการทำกุศล แต่เป็นเรื่องที่เกี่ยวกับพื้นฐานของการทำธุรกิจที่ดี"

คำ กล่าวสั้นๆ นี้มีความหมายลึกซึ้ง ทีเดียว การทำธุรกิจที่ดีคือการทำธุรกิจที่มีความรับผิดชอบทั้งต่อความสำเร็จของ ธุรกิจเอง ต่อสังคมและต่อสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ การทำธุรกิจที่ดีจะต้องพยายามระมัดระวังไม่ให้เกิดผลลบต่อสังคมและสิ่งแวด ล้อม พยายามสร้างผลบวก สร้างสิ่งดีๆ ให้กับสังคม ชุมชนและสิ่งแวดล้อมให้มากที่สุด

และก่อนที่เราจะทำธุรกิจที่ดีได้ เราจึงจะต้องสร้างวัฒนธรรมที่ดีให้กับองค์กร สร้างนิสัยที่ดีให้กับพนักงาน เป้าหมายสูงสุดของการทำธุรกิจไม่ได้อยู่ที่เพียงผลกำไร แต่จะต้องสร้างผลประโยชน์สูงสุดให้กับลูกค้า ชุมชน และสังคม

หลายคนคงจะสงสัยว่า ถ้าธุรกิจมุ่งไปที่ผลประโยชน์ลูกค้า ชุมชน และสังคม ต้นทุนคงจะสูงและคงไม่สามารถธำรงธุรกิจให้ยั่งยืนได้

ธุรกิจ ที่เอาลูกค้าไว้ในดวงใจ เอาลูกค้าไว้เป็นศูนย์กลาง สนใจในประโยชน์ของลูกค้า ธุรกิจนั้นจะไม่มีทางที่จะขาดทุน เพราะลูกค้าจะตอบสนองกับธุรกิจนั้นเอง ตรงกันข้ามธุรกิจที่คิดแต่จะเอาประโยชน์จากลูกค้าฝ่ายเดียว ธุรกิจนั้นจะไม่ยืนยง

ธุรกิจที่สนใจกับชุมชน เข้าไปมีส่วนร่วมกับกิจกรรมของชุมชน จะได้รับการตอบสนองจากชุมชนเช่นเดียวกัน ชุมชนจะมองธุรกิจนั้นว่าเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน และยิ่งถ้าเป็นธุรกิจ SMEs ด้วยแล้ว ชุมชนก็จะเข้ามาโอบอุ้มธุรกิจนั้นเอง

ในทำนองเดียวกัน ถ้าธุรกิจตอบสนองต่อความรับผิดชอบในสังคม ในระดับที่องค์กรหรือบริษัทสามารถทำได้โดยไม่จำเป็นต้องทุ่มเททุนทรัพย์ แต่สามารถช่วยเหลือสังคมด้วยวิธีอื่นๆ เช่น ด้วยความเชี่ยวชาญเฉพาะของบริษัท ด้วยทรัพยากร หรือองค์ความรู้ของบริษัท สังคมก็จะตอบสนองกับธุรกิจเหล่านั้นในสัดส่วนที่น่าจะเป็นประโยชน์สำหรับ ธุรกิจอย่างมากมาย

ธุรกิจขนาดกลางหรือขนาดย่อมที่เริ่มสร้างวัฒนธรรม องค์กรที่รับผิดชอบต่อสังคมดังกล่าวข้างต้นจะพบว่า 1) การสรรหาพนักงานจะง่ายขึ้นเพราะคนส่วนใหญ่อยากจะทำงานกับองค์กรที่มีคุณธรรม องค์กรที่มีระบบและยึดมั่นในคุณค่า (value) ที่ยึดถืออย่างจริงจัง 2) พันธมิตรธุรกิจอยากที่จะเข้ามาร่วมทำงานด้วยเพราะเกิดความเชื่อถือ ไว้วางใจในความซื่อสัตย์ ตรงไปตรงมาขององค์กร ทำให้การต่อรองแบบ win-win ทำได้ง่าย ข้อตกลงทางธุรกิจก็ไม่ยุ่งยากเมื่อมีความเชื่อใจซึ่งกันและกัน 3) สามารถดึงดูดลูกค้าได้ง่ายขึ้นเมื่อลูกค้ารู้ว่าจะได้รับการดูแลเอาใจใส่ อย่างดี องค์กรที่ยึดมั่นในคุณค่าของลูกค้าสามารถสร้างลูกค้ารายใหม่ๆ ได้ไม่ยากนัก 4) ภาพลักษณ์และ brand ขององค์กรจะดีขึ้นอย่างสม่ำเสมอ อย่าลืมว่าพนักงานและสินค้าคือตัวแทนภาพลักษณ์ขององค์กร 5) สามารถลดค่าใช้จ่ายและเพิ่มประสิทธิภาพของการทำงานมากขึ้น ทั้งนี้เกิดจากการทำงานอย่างทุ่มเทของพนักงาน การลด turn-over rate ลดปัญหาความขัดแย้งกับผู้บริโภคและซัพพลายเออร์ทุกขั้นตอนของการทำงาน ถ้าพนักงานทำงานด้วยใจและมีหลักการประสิทธิภาพของงานก็จะเพิ่มขึ้นอย่างแน่ นอน 6) สามารถป้องกันตนเองจากกฎหมายหรือกฎเกณฑ์ต่างๆ ที่เกี่ยวกับสังคมและสิ่งแวดล้อมที่อาจจะมีการควบคุมที่เข้มงวดขึ้น 7) ธุรกิจจะเติบโตในทิศทางที่มั่นคง มีรากฐานที่ดี

หลายๆ องค์กรจึงมักจะมีคำขวัญในแนวทางที่เกี่ยวข้องกับคุณค่าของวัฒนธรรมองค์กร เช่น Live your value (ใช้ชีวิตตามคุณค่าที่คุณยึดถือ) Value forever (ยึดมั่นคุณค่าให้ยืนยง) Your value reflects your company (คุณค่าของคุณสะท้อนคุณค่าขององค์กร)

ผมจึงคิดว่าบริษัทขนาดกลาง และขนาดย่อมสามารถนำหลักการเกี่ยวกับคุณค่าของ CSR มาใช้ได้ทันที ทำได้ง่ายและในระยะยาวจะได้ผลตอบแทนอย่างไม่คาดคิด

มาเริ่มกันวันนี้เลยดีไหมครับ

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 6 ตุลาคม 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr03061051&day=2008-10-06&sectionid=0221

การปรับตัวของ "ฮาบิแทต"

แม้ "มูลนิธิที่อยู่อาศัยเพื่อมนุษยชาติ ประเทศไทย" หรือเป็นที่รู้จักกันในชื่อของ "ฮาบิแทต" (Habitat) องค์กรภาคสังคมที่ทำงานโดยมีเป้าหมายในการช่วยเหลือคนไร้ที่อยู่อาศัยนั้น เป็นองค์กรภาคสังคมชั้นนำในระดับโลก ที่เข้ามาทำงานอยู่ในไทยมากว่า 10 ปี แต่ชื่อชั้นของ "ฮาบิแทต" กลับเพิ่งเป็นที่รู้จักในไทยในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา และเริ่มปรากฏให้เห็นผ่านสื่อมากขึ้น

รวมไปถึงการแต่ง ตั้ง "ฟิล์ม" รัฐภูมิ โตคงทรัพย์ ศิลปินค่าย "อาร์เอส" เป็นทูตของมูลนิธิ และล่าสุด "ฮาบิแทต" ในไทยเตรียมจะประกาศจัด "เวิร์ล อีเวนต์" ซึ่งเป็นงานอาสาสมัครเพื่อสังคมครั้งสำคัญที่จะระดมอาสาสมัครจากทั่วโลกกว่า 2,000 คนมาสร้างบ้านให้ผู้ไร้ที่อยู่อาศัยและมีปัญหากรรมสิทธิ์ที่ดินกว่า 82 หลังที่จังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้โครงการที่ชื่อ "จิมมี่ และโรสลีน คาร์เตอร์ สร้างบ้าน ครั้งที่ 26" ซึ่งจะจัดขึ้นในปี 2552 โดยอดีตประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา "จิมมี่ คาร์เตอร์" และภริยาจะเดินทางมาเป็นอาสาสมัครในการสร้างบ้านด้วยตัวเองเป็นเวลา 1 สัปดาห์

"โครงการที่เราจะทำในปี 2552 นั้นไม่ได้มีเป้าหมายอยู่ที่แค่การสร้าง 82 หลัง แต่เราเชื่อว่าการมาสร้างบ้านของจิมมี่ คาร์เตอร์และเหล่าอาสาสมัครจากทั่วโลกนั้นจะเป็นแรงกระเพื่อมในการสร้างความ ตระหนักของปัญหาคนไร้ที่อยู่อาศัยในไทยไปอีกหลาย 10 ปี โครงการนี้แม้จะต้องใช้งบประมาณมาก แต่เราก็ถือว่าคุ้มค่าและอยากเชิญชวนองค์กรธุรกิจที่ทำ CSR ให้เข้ามาร่วมโครงการ" ดร.ชัยณรงค์ มณเทียรวิเชียรฉาย ประธานมูลนิธิที่อยู่อาศัยเพื่อมนุษยชาติ ประเทศไทย กล่าวถึงโครงการใหญ่ที่จะเกิดขึ้นในปีหน้า

ในฐานะองค์กรภาคสังคม ทุกขยับก้าวของ "ฮาบิแทต" วันนี้จึงน่าสนใจ เพราะไม่เพียงจะมีสารพัดกลยุทธ์ ที่ส่งให้องค์กรกลายเป็นที่รู้จักในวงกว้างมากขึ้นในระยะเวลารวดเร็วเพียง 2-3 ปีให้หลัง แต่ยังสามารถเพิ่มการช่วยเหลือคนไร้ที่อยู่อาศัยในไทยได้เพิ่มมากขึ้นจาก 100 ครัวเรือนต่อปีเป็น 1,000 ครัวเรือนต่อปี

และหลังจากนี้ไปอีก 3 ปีคาดว่าการสร้างบ้านให้คนไร้ที่อยู่อาศัยในไทยจะขยับขึ้นไปเป็น 5,000 หลัง ซึ่งเท่ากับจำนวนบ้านที่สร้างได้ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมานับตั้งแต่การก่อตั้งมูลนิธิขึ้นในไทย

"ความเปลี่ยนแปลง ที่เกิดขึ้นกับฮาบิแทต เป็นเพราะเราเปลี่ยนเป้าหมายจากการทำเท่าที่เราทำได้ มาเป็นการทำในเชิงรุกมากขึ้น เพราะเรามองว่าความจำเป็นมีมากขึ้นและเขาไม่สามารถรอความช่วยเหลือได้ ถ้าเรายังให้การช่วยเหลือแบบเดิมคือทำเท่าที่ทำได้ ซึ่งเราทำได้ปีละ 100 หลัง แต่มีคนที่รอความช่วยเหลือ 3 แสนครัวเรือน คนที่ได้การช่วยเหลือจากเราครอบครัวสุดท้ายที่จะได้บ้านคืออีก 3,000 ปีข้างหน้า ทำให้เราต้องเปลี่ยนเป้าหมายมาพยายามทำให้เป็น 1,000-1,500 หลังต่อปี และเพราะความตื่นตัวเรื่อง CSR ขององค์กรธุรกิจด้วยที่ทำให้มีงบประมาณมาสนับสนุนเพิ่มขึ้นด้วย"

ไม่ เท่านั้น ดร.ชัยณรงค์ยังเล่าว่า การ ปรับเปลี่ยนที่ผ่านมามีการปรับตั้งแต่ซีอีโอ โดยสรรหาคนที่จะสามารถทำโครงการใหญ่ๆ ได้ และมีการจัดระบบเรื่องการระดมทุนและเข้าหาองค์กรธุรกิจที่มี CSR อย่างเป็นกิจจะลักษณะ มีแผนกที่ดูแลอาสาสมัครให้เขารู้สึกประทับใจและกลับมาใหม่ เป็นต้น

แต่ หัวใจที่สำคัญ เขาเชื่อว่าสิ่งที่ทำให้ "ฮาบิแทต" เป็นที่ดึงดูดสำหรับองค์กรธุรกิจที่ทำ CSR เป็นเพราะผู้บริจาครู้ว่าเงินที่บริจาคมาไปสู่ผู้ที่เดือดร้อนจริง ในไทย ฮาบิแทตใช้บริษัทตรวจสอบบัญชีอันดับท็อป 4 ของประเทศมาตรวจสอบ และในอนาคตกำลังเตรียมที่จะให้องค์กรสามารถติดตามการใช้งบประมาณผ่านเว็บไซ ต์ มากกว่านั้นถือเป็นระเบียบของฮาบิแทตทั่วโลกที่จะกำหนดให้ใช้เงินในการ บริหารจัดการโครงการไม่เกิน 15% ขณะเดียวกันเงินบริจาคที่ได้มาไม่ได้ใช้แล้วหมดไป เนื่องจากการช่วยเหลือของฮาบิแทตต่อผู้ไร้ที่อยู่อาศัยนั้น ไม่ได้เป็นการให้เปล่า

ดร.ชัยณรงค์ขยายความว่า "บ้านของเราไม่ได้เป็นการสร้างให้ฟรียกเว้นผู้ประสบภัยซึ่งไม่มีอะไรเหลือ กลุ่มที่เราจะเข้าไปช่วยเหลือคือเป็นกลุ่มที่ไม่สามารถกู้เงินได้ตามระบบ ปกติ แต่ก็ยังเป็นคนที่พอมีรายได้บ้าง แต่ก็ไม่มีเงินพอเป็นหลักประกันที่ธนาคารจะให้กู้ และมีที่พักที่อยู่ในสภาพที่ไม่น่าจะเรียกว่าเป็นบ้านได้ โดยเราจะกำหนดว่าเขาจะต้องจ่ายเงินคืนไม่เกิน 20% ของรายได้ และก่อนที่จะเข้าไปสร้างบ้านนั้นเราจะให้เขาทดลองออมเงินก่อนว่าจะสามารถทำ ได้มั้ย ระบบแบบนี้ทำให้เราแทบจะไม่มีหนี้เสียและสามารถนำเงินไปช่วยเหลือคนไร้ที่ อยู่อาศัยในพื้นที่อื่นอีก"

"เราไม่ใช่บริษัทสร้างบ้าน แต่ทำฝันของคนอยากมีบ้านให้เป็นจริง และถ้าทำให้คนมีสิ่งที่เรียกว่าบ้านได้ ปัญหาอื่นๆ ที่ตามมาในเรื่องความมั่นคงปลอดภัยก็จะไม่เกิด เราจึงไม่ได้แต่สร้างบ้าน แต่เรากำลังสร้างอนาคตและสร้างชีวิต" ดร.ชัยณรงค์กล่าวในที่สุด

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 6 คุลาคม 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr02061051&day=2008-10-06&sectionid=0221

ถางทางสร้าง "เอ็นจีโอ" พันธุ์ใหม่

ถางทางสร้าง "เอ็นจีโอ" พันธุ์ใหม่ ความเปลี่ยนไป...กลางกระแส CSR

ใน ขณะที่เส้นเลือดใหญ่ที่คอยหล่อเลี้ยง "องค์กรพัฒนาเอกชน" หรือ "เอ็นจีโอ" ในไทยกำลังเหือดหาย เพราะเงินทุนจากต่างประเทศที่เคยเป็นรายได้หลักนั้นเปลี่ยนเป้าหมายปลายทาง ไปยังประเทศอื่น เส้นทางการดำรงอยู่ของ "เอ็นจีโอ" ไทยวันนี้กำลังยืนอยู่บนเส้นด้าย

ท่ามกลางกระแสความรับผิดชอบต่อ สังคมขององค์กร (CSR) ที่กำลังถาโถมใส่องค์กรธุรกิจ สารพัดโครงการเพื่อสังคมที่เกิดขึ้นอาจจะดูเป็นจุดหมายปลายทางในการระดมทุน และแหล่งเงินทุนก้อนใหม่ของเอ็นจีโอ

แต่คำถามที่เกิดขึ้นในวันนี้ ก็คือ "เอ็นจีโอ" ไทยวันนี้มีความพร้อมหรือไม่ในการปรับตัวเพื่อรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่ ว่า เพราะต้องไม่ลืมว่าแม้องค์กรธุรกิจจะมีงบประมาณที่ใส่ลงในโครงการเพื่อ สังคมมากขึ้นก็จริง แต่นิยาม "การให้" ที่เปลี่ยนแปลงไป ทำให้ "ธุรกิจ" ไม่น้อย มองข้ามการบริจาคแบบให้เปล่าไปสู่การทำโครงการเพื่อสังคมที่ซับซ้อนขึ้น และสามารถตอบโจทย์ความยั่งยืน โครงการความร่วมมือระหว่างธุรกิจและเอ็นจีโอ จึงเดินมาถึงจุดที่เรียกร้องการทำงานเพื่อสังคมอย่างมีระบบและมีประสิทธิภาพ มากขึ้น

ทางรอดของ "เอ็นจีโอ"

"ประสิทธิภาพในการ จัดการเป็นเรื่องที่ทุกองค์กรมีความต้องการ ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจหรือไม่ใช่ธุรกิจ" สุทธิชัย เอี่ยมเจริญยิ่ง ประธานโครงการแบ่งปันเพื่อสังคม องค์กรกลางในการจับคู่ทำงานระหว่างองค์กรธุรกิจและองค์กรพัฒนาเอกชนในการทำ งานเพื่อสังคม กล่าวไว้ตอนหนึ่งในงานแถลงข่าวเปิดตัวโครงการพัฒนาศักยภาพ ผู้ประกอบการทางสังคม ซึ่งโครงการ แบ่งปันร่วมกับไมโครซอฟท์และ มหาวิทยาลัยศรีปทุม และถือเป็นครั้งแรกในไทยที่มีหลักสูตรการอบรมเพื่อนำเครื่องมือด้านการ บริหารจัดการองค์กรมาถ่ายทอดให้กับองค์กรพัฒนาเอกชน เพื่อให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากและเป็นที่ยอมรับมากยิ่งขึ้น

เขา กล่าวด้วยว่า "ที่ผ่านมาการทำงานระหว่างเอ็นจีโอและภาคธุรกิจยังมีความช่วยเหลือระหว่าง กันไม่มากนัก เมื่อก่อนเรา มักจะได้ยินว่าเอ็นจีโอมักรับเงินจากองค์กรในต่างประเทศที่ส่งเข้ามาช่วย เหลือ แต่หลังจากที่เราประกาศว่าประเทศไทยเป็นประเทศผู้ให้ไม่ใช่ผู้รับเงินตรง นั้นก็ถูกตัดไปเพื่อช่วยเหลือประเทศอื่นแทน เอ็นจีโอในไทยต้องดิ้นรนที่จะเลี้ยงตัวเอง มีคำถามจากเอ็นจีโอว่าแล้วเขาจะอยู่อย่างไร โดยต้องหาเงินด้วยและมีงานอะไรที่เอ็นจีโอสามารถทำได้บ้าง ผมเห็นว่าสิ่งที่เอ็นจีโอทำแบบไม่แสวงหากำไรดีอยู่แล้ว แต่ในส่วนของเงินที่เข้ามาต้องแสวงหาความร่วมมือ ประกอบกับกระแส CSR ที่เกิดขึ้น ซึ่งองค์กรธุรกิจไม่ได้มีความรู้ความสามารถในการแก้ไขปัญหาสังคมและสิ่งแวด ล้อม ถ้าทั้ง 2 ฝ่ายมาเจอกันจะเกิดจุดที่สมดุลพอดี"

สร้างโอกาสจากกระแส CSR

ฉะนั้น "โอกาส" ที่ "เอ็นจีโอ" จะ สามารถคว้าได้ท่ามกลางกระแสความตื่นตัวเรื่อง CSR ขององค์กรธุรกิจจึงต้องเกิดขึ้นจากการปรับเปลี่ยนตัวเอง เช่นเดียวกับสิ่งที่ มูลนิธิที่อยู่อาศัยเพื่อมนุษยชาติหรือฮาบิแทต (Habitat) องค์กรภาคสังคมระดับนานาชาติ ที่เข้ามาลงหลักปักฐานในไทยมากว่า 10 ปี ทำในการปรับตัว ยกระดับและสร้างที่ยืนและระดมทุนได้มากในระดับหลายเท่าตัวในช่วง 2-3 ปีหลัง

ดร.ชัยณรงค์ มณเทียรวิเชียรฉาย ประธานมูลนิธิที่อยู่อาศัยเพื่อมนุษยชาติ อธิบายว่า "เป็นเพราะการปรับตัวขององค์กรในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งสอดรับกับกระแสความตื่นตัวเรื่อง CSR ขององค์กรในไทย ซึ่งทำให้เราสามารถเพิ่มการช่วยเหลือจาก 100 ครัวเรือนต่อปี ขยับไปเป็น 1,000-1,500 ครัวเรือนต่อปี เราต้องเอาผู้บริจาคเป็นตัวตั้ง และทำในสิ่งที่เพิ่มเติมเพื่อให้เหมาะสมโดยไม่ต้องเปลี่ยนวิสัยทัศน์และพันธ กิจในความเป็นเรา" (อ่านรายละเอียดเพิ่มในล้อมกรอบ)

ด้าน "สินี จักธรานนท์" ผู้อำนวยการมูลนิธิอโชก้า กล่าวถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้นวันนี้ว่า "ที่ผ่านมาคนที่เข้ามาทำงานในองค์กรภาคสังคมส่วนใหญ่ทำด้วยใจรักและต้องการ เข้ามาช่วยแก้ไขปัญหา ส่วนใหญ่จะมุ่งมั่นแก้ปัญหาในพื้นที่ มีประสบการณ์แต่ทักษะในการบริหารจัดการยังมีไม่มากหรือไม่มีเวลาไปพัฒนา"

และ มองว่าโครงการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการสังคมที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นจะสามารถนำ พาไปสู่ความเปลี่ยนแปลงนั้น โดยหลักสูตรที่อบรมจะมุ่งเน้นไปที่การใส่องค์ความรู้ด้านการจัดการสมัยใหม่ ควบคู่ไปกับการพัฒนาความรู้ด้านเทคโนโลยี สารสนเทศ ไม่ว่าจะเป็นการจัดทำโครงการที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม การเขียนโครงการของบประมาณสนับสนุน วิธีการบริหารและดำเนินโครงการ การตลาด กฎหมาย ประชาสัมพันธ์ ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ การเมืองและการเปลี่ยนแปลงทั้งในและต่างประเทศ เป็นต้น ทั้งยังเป็นการยกระดับการทำงานของ "เอ็นจีโอ" ให้มีความเป็นมืออาชีพมากยิ่งขึ้น และมีเส้นทางอาชีพชัดเจนเช่นเดียวกับในต่างประเทศ

"หากเป็นเช่นนี้เราก็สามารถแสดงให้สังคมเห็นว่าผู้ประกอบการทางสังคมนั้นสามารถทำได้เป็นอาชีพเหมือนกับธุรกิจ"

ยกระดับภาคประชาสังคม

" ผู้ประกอบการทางสังคม" ที่ "สินี" กล่าวถึงนั้นเป็นแนวคิดซึ่งมูลนิธิ "อโชก้า" พยายามส่งเสริมให้เกิดขึ้นทั่วโลก โดยเชื่อว่าผู้ประกอบการทางสังคมนั้นมีคุณลักษณะเช่นเดียวกับผู้ประกอบการ ธุรกิจคือเป็นคนที่มีวิสัยทัศน์ มีความมุ่งมั่น จะผิดกันก็ตรงที่ว่าในขณะที่

ผู้ประกอบการธุรกิจมุ่งนำเสนอแนวคิด ในการพัฒนาสินค้าและบริการ ผู้ประกอบการทางสังคมจะมุ่งนำเสนอแนวคิดในการแก้ไขปัญหาทางสังคมและเป็นผู้ ที่ได้รับการยอมรับในสังคม

หากสามารถนำวิธีคิดด้านการบริหารจัดการ สมัยใหม่มาใช้ ถึงวันหนึ่งไม่เพียงจะสามารถทำงานกับองค์กรธุรกิจได้อย่างราบรื่นขึ้น "คนทำงานทางสังคม" ก็อาจจะสามารถอยู่รอดได้โดยไม่เพียงต้องพึ่งพาเงินบริจาคเพียงอย่างเดียว

ภาพ ของความตื่นตัวของ "ผู้คนในภาคประชาสังคม" ที่หลั่งไหลเข้ามาร่วมในหลักสูตรพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการทางสังคมที่จัด ขึ้นเป็นครั้งแรกอย่างเนืองแน่นกว่า 31 องค์กร 44 คน เช่น มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ มูลนิธิพิทักษ์สิทธิเด็ก มูลนิธิส่งเสริมและพัฒนาคนพิการฯ และทำให้อาจจำเป็นต้องเปิดคอร์สเพิ่มเติมอีกเพื่อรองรับนั้นเป็นเหมือน สัญญาณของ "เอ็นจีโอ" ไทยที่ตื่นตัวและเห็นความจำเป็นของความเปลี่ยนแปลงภายใต้บริบทสังคมใหม่

และ ในอนาคตหากสามารถยกระดับวิชาชีพคนทำงานภาคสังคม แนวโน้มของคนที่ก้าวเข้าสู่การเป็น "เอ็นจีโอ" มืออาชีพย่อมมีมากขึ้น เช่นเดียวกับแนวโน้มที่เกิดขึ้นในต่างประเทศ อย่างที่ "เอื้อ แก้วเกตุ" ผู้อำนวยการศูนย์พัฒนาเยาวชน YPDC กล่าวว่า "แนวโน้มปัจจุบันมีความชัดเจนว่าคนหันมาสนใจเรื่องการพัฒนาสังคมมากขึ้น ในนิวยอร์กคนทำงานในสังคมเพิ่มขึ้นเพียง 5% แต่คนในที่ทำงานเอ็นจีโอที่ไม่แสวงหากำไรเพิ่มขึ้นถึง 25% โอกาสแบบนี้จะทำให้คนรุ่นใหม่หันมาสนใจทำงานเพื่อสังคมมากขึ้นในอนาคต"

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 6 ตุลาคม 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr01061051&day=2008-10-06&sectionid=0221