ผลกระทบจากวิกฤต !!

มี รายงานข่าวชิ้นหนึ่งในต่างประเทศระบุว่า วิกฤตที่เกิดขึ้นครั้งนี้จะส่งผลกระทบกับการบริจาคที่จะลดลง เช่นเดียวกับการสอบถามความคิดเห็นของ "ประชาชาติธุรกิจ" ไปยังผู้คนในแวดวง CSR ในไทยก่อนหน้านี้ หากแต่น่าสนใจว่า เมื่อมอง CSR ในระดับบูรณาการ ซึ่งสอดผสานความรับผิดชอบเข้าไปในทุกส่วนของการดำเนินธุรกิจขององค์กร จะเห็นได้ว่าหากมองในมิตินี้จะเห็นว่า CSR จะยิ่งเติบโต โดยผลการทำโพลของ CSR International ในอังกฤษ เมื่อเดือนตุลาคม 2551 กับเครือข่าย CSR ที่ผ่านมา พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามทางออนไลน์ส่วนใหญ่กว่า 44% มองว่าวิกฤต แฮมเบอร์เกอร์ที่กำลังส่งผลลุกลามไป ทั่วโลกขณะนี้จะทำให้การดำเนิน CSR แข็งแกร่งขึ้น นั่นเพราะสาเหตุที่เกิดขึ้นจากวิกฤตครั้งนี้มาจากความไม่รับผิดชอบของผู้ที่ เกี่ยวข้อง ประกอบกับประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมที่รุมเร้า โดย 26% เชื่อว่า CSR จะอ่อนแออง และอีกกว่า 22% เชื่อว่าวิกฤตครั้งนี้จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแนวคิด CSR ขณะที่มีเพียง 8% เท่านั้น ที่มองว่าวิกฤตที่เกิดขึ้นจะไม่ส่งผลกระทบอะไรกับการดำเนิน CSR ขององค์กร แล้วคุณล่ะเชื่ออย่างไร

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 17 พฤศจิกายน 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr02171151&day=2008-11-17&sectionid=0221

เปลี่ยนผ่านกลาง "วิกฤต"

เปลี่ยนผ่านกลาง "วิกฤต" จับตาทิศทางใหม่ CSR ในเวอร์ชั่น 2.0

ชื่อ ของ "ดร.เวย์น วิสเซอร์" อาจจะไม่ได้เป็นที่รู้จักในไทยมากนัก เมื่อเทียบกับชื่อชั้น กูรูด้านความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร (corporate social responsibility) หลายต่อหลายคน แต่สำหรับในฝั่งยุโรปแล้วเขาถือเป็นนักวิชาการที่เชี่ยวชาญเรื่อง CSR มากที่สุดคนหนึ่ง ไม่เพียงเขาจะเป็นคนแรกที่จบปริญญาเอกด้านความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร จากมหาวิทยาลัยน็อตติงแฮม ประเทศอังกฤษ

ปัจจุบันยังเป็นอาจารย์สอนที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ และพ่วงตำแหน่ง "ซีอีโอ" ของสถาบัน "CSR International"

เขา ยังเป็นคนแรกที่พยายามรวบรวมความหมายของ CSR ผ่านพ็อกเกตบุ๊ก CSR ที่ขายดีที่สุดเล่มหนึ่งที่ใช้ชื่อว่า "The A to Z of Corporate Social Responsibility"

7 พฤษจิกายนที่ผ่านมา เป็นครั้งแรกที่ ดร.เวย์นเดินทางมาบรรยายพิเศษในไทย บนเวที "Best Practice Forum ของ KTC" และนี่คือบางบทตอนของการบรรยาย และให้สัมภาษณ์พิเศษกับ "ประชาชาติธุรกิจ" ถึง "ทิศทางและแนวโน้ม CSR ท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจโลก"

เขาเริ่มต้น โดยการฉายภาพให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่าง "วิกฤตการณ์ทางการเงิน" กับ "แนวคิด CSR" ว่า "ขนาดของวิกฤตที่เกิดขึ้นครั้งนี้ใหญ่กว่าในอดีต และมากกว่าเหตุการณ์วิกฤตเศรษฐกิจในสหรัฐอเมริกาที่เคยเกิดในปี 1930 ซึ่งต้องใช้เวลายาวนานกว่า 20 ปี ซึ่งในครั้งนี้เชื่อว่าวิกฤตที่เกิดขึ้นอาจจะใช้เวลาในการฟื้นตัวที่ไม่แตก ต่างกันมากนัก"

"ปฏิเสธไม่ได้ว่าสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดวิกฤตนั้น เกิดขึ้นจากการดำเนินการของตลาดทุนที่ไม่มีความรับผิดชอบ ปล่อยให้มีการเกิดระบบเศรษฐกิจแบบกาสิโน ซึ่งจอห์น เมนาร์ด เคน เคยเตือนไว้ตั้งแต่เมื่อ 30-40 ปีก่อน ขณะเดียวกันเกิดจากความไม่รับผิดชอบของบริษัท รวมไปถึงความ ไม่รับผิดชอบของผู้บริหาร"

ซึ่งเกิดขึ้นจากระบบทุนนิยม ที่เอื้อและเปิดช่องทางให้คนเข้าไปแสวงหากำไรสูงสุดโดยไม่ได้คำนึงถึงความ รับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมเลย

วิกฤตจะทำให้ CSR แข็งแกร่งขึ้น

เมื่อ สาเหตุของวิกฤตครั้งนี้มาจากความไม่รับผิดชอบ จึงไม่แปลกที่เขาจะเชื่อว่าวิกฤตครั้งนี้จะเป็นตัวเร่งที่สำคัญที่ทำให้ CSR ยิ่งทวีความสำคัญมากขึ้น เพราะหากดูผลสำรวจเครือข่าย CSR ทางออนไลน์ของ CSR International Blog Poll เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา กว่า 44% ของผู้ตอบแบบสอบถามเชื่อว่า "วิกฤตครั้งนี้จะยิ่งทำให้ CSR แข็งแกร่งมากขึ้น" (อ่าน รายละเอียดเพิ่มเติมในล้อมกรอบ)

แม้ในส่วน หนึ่งของผลสำรวจอาจจะมีข้อจำกัดบ้างในแง่ของอคติ เนื่องจากผู้ที่ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นคนในแวดวง CSR ที่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม วิกฤตครั้งนี้บวกกับปัญหาสังคมและสิ่งแวดล้อมที่โลกกำลังเผชิญหน้า ล้วนแล้วแต่จะทำให้ CSR เปลี่ยนแปลงไป !!

เป็นการเปลี่ยนแปลงสู่ ทิศทางใหม่ของ CSR ซึ่งปรับเปลี่ยนจาก CSR 1.0 ที่ย่อมาจาก corporate social responsibility ที่เรารู้จักมักคุ้นกันดีมาสู่เวอร์ชั่นใหม่ CSR 2.0 ที่ย่อมาจาก corporate sustainability and responsibility

"วิ สเซอร์" ได้ให้คำจำกัดความของ CSR 2.0 ไว้ว่า ถือเป็นวิวัฒนาการของ CSR 1.0 (CSR แบบเดิม อาทิ เน้นเพียงการบริจาค) มาเป็นการรวบความคิดในการดำเนินธุรกิจโดยบูรณาการเรื่องความยั่งยืน ทั้งในด้านเศรษฐกิจ คน สังคม และสิ่งแวดล้อม ผ่านความรับผิดชอบด้านการเงิน แรงงาน ชุมชนและจริยธรรม

7 ทิศทางที่เปลี่ยนไป

เขา เปรียบเทียบให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้น โดยหยิบยกความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในรายประเด็น จาก CSR 1.0 ไปสู่ CSR 2.0 ว่าเริ่มต้นจาก 1.จะเกิดการปรับเปลี่ยนแนวความคิดของการให้ จากที่บริษัทส่วนใหญ่มักจะมองในเรื่องของการให้ ในรูปแบบของการบริจาคและการให้เปล่า มาสู่การทำงานร่วมกันในลักษณะพันธมิตรและความร่วมมือระหว่างองค์กร 2.การปรับเปลี่ยนจากการทำ CSR เพื่อป้องกันความเสี่ยงในธุรกิจ ไปเป็นการทำ CSR ในมิติใหม่ที่สร้างคุณค่าให้กับองค์กรของตัวเอง 3.การเปลี่ยนจากการทำ CSR ที่เป็นการสร้างภาพลักษณ์ไปสู่การทำ CSR เพื่อสร้างผลงานมากขึ้น 4.การปรับเปลี่ยนจากการกำหนดเป็นแผนกและฝ่ายที่ดูแลเรื่อง CSR โดยเฉพาะมาเป็นการทำให้ CSR บูรณาการอยู่ในกระบวนการดำเนินธุรกิจของทั้งองค์กร 5.การปรับเปลี่ยนในภาพใหญ่ขึ้นจากการที่ CSR กำลังกลายเป็นมาตรฐานสากลระดับนานาชาติไปสู่การที่แต่ละประเทศมีวิธีปฏิบัติ และมีแนวทางเป็นของตัวเองที่จะเหมาะสมกับประเทศนั้นๆ มากที่สุด 6.การเปลี่ยนแปลงของ CSR จากที่เคยอยู่ในกลุ่มเล็กๆ มาเป็นเรื่องที่ใหญ่ขึ้น เช่น การคิดค้นนวัตกรรมใหม่ของ "ทาทา มอเตอร์" ที่ผลิตรถยนต์ได้ในราคาที่ถูกมากเพียง 6-8 หมื่นบาท ซึ่งการค้นพบเล็กๆ กลับสร้างผลกระทบที่ยิ่งใหญ่ให้กับโลก และสุดท้ายในทิศทางที่ 7 CSR จะเกิดการเปลี่ยนแปลงจากแนวคิดของฝั่งตะวันตก มาสู่การเป็นแนวคิดของโลกซึ่งมีความแตกต่างกันในระดับประเทศ

"สาเหตุ ที่ผมเชื่อว่า CSR จะเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางนี้ภายใน 5-10 ปี และตอนนี้ก็ค่อยๆ มีการเริ่มต้นเปลี่ยน ดังที่เราได้เห็นวิวัฒนาการของทั้ง 2 สิ่งที่ผ่านมาคือ วิวัฒนาการของความรับผิดชอบที่เติบโตมาควบคู่กับวิวัฒนาการของความยั่งยืน และคิดว่าทั้ง 2 นี้เกี่ยวเนื่องกัน เวลาคนพูดถึง CSR เราจึงไม่ได้หมายความแค่ความรับผิดชอบต่อสังคมที่คนมักคิดถึงการทำความดี แต่หมายถึงความยั่งยืนด้วย"

"คนทั่วไปอาจจะมองว่าความยั่งยืนเป็น เพียงองค์ประกอบหนึ่งของ CSR แต่ถ้าคุณมองในโมเดล CSR 2.0 จะเห็นได้ว่า CSR ประกอบด้วย สิ่งแวดล้อม ชุมชน สังคม มนุษย์ การเงิน และสังคม ผมว่าเราอาจจะไม่ต้องสนใจว่าจะเรียกว่าอย่างไร แต่ควรจะสนใจว่า CSR ที่ทำอยู่มีองค์ประกอบเหล่านี้หรือไม่" วิสเซอร์กล่าว

CSR แบบประเทศกำลังพัฒนา

อย่าง ไรก็ตาม สำหรับสถานการณ์ CSR ในตลาดเกิดใหม่อย่างประเทศกำลังพัฒนาซึ่งรวมถึงไทย หากดูถึงความแตกต่างกับภูมิภาคต่างๆ ทั้งในยุโรป อเมริกาเหนือ และญี่ปุ่นจะเห็นได้ว่ายังมีช่องว่างที่ห่างกันมาก โดยเฉพาะในยุโรปกับประเทศกำลังพัฒนายังมีค่าเฉลี่ยในการทำ CSR ซึ่งถ้าวัดจากผลสำรวจตลาดเกิดใหม่เมื่อ 2 ปีก่อนในด้านกิจกรรมเพื่อสังคม คุณธรรมและจริยธรรม การบริหารบุคคลและสิ่งแวดล้อม จะเห็นได้ว่ายุโรปนั้นมีคะแนนเฉลี่ยรวมอยู่ในระดับ 6.3 ขณะที่ตลาดใหม่ในประเทศกำลังพัฒนามีคะแนนรวมอยู่ที่เพียง 3.8 โดยส่วนที่มีคะแนนสูงจะอยู่ที่กิจกรรมเพื่อสังคมและการบริจาค โดยให้ความสำคัญน้อยในเรื่องคุณธรรม จริยธรรม และสิ่งแวดล้อม

ฉะนั้น จะเห็นได้ชัดเจนถึงฐานคิดที่แตกต่างกัน โดยถ้าดูจากโมเดล ฐานสามเหลี่ยม CSR จะเห็นว่าประเทศที่พัฒนาแล้วจะให้ความสำคัญจากมากไปน้อยในเรื่องเศรษฐกิจ การปฏิบัติตามกฎหมาย แนวปฏิบัติด้านจริยธรรม ตามมาด้วยการบริจาค ขณะที่ประเทศกำลังพัฒนาส่วนใหญ่จะให้ความสำคัญด้านเศรษฐกิจ ตามมาด้วยการบริจาค ก่อนที่จะมองในเรื่องจริยธรรมในการดำเนินธุรกิจและการปฏิบัติตามกฎหมายเป็น เรื่องสุดท้าย

"จะเห็นได้ว่าสำหรับประเทศที่พัฒนาแล้ว จะเห็น CSR ในระดับบูรณาการไปกับองค์กรมากกว่า จะเห็นพนักงานด้าน CSR น้อยมาก ส่วนใหญ่อาจจะมีที่ปรึกษาในระดับนโยบาย แต่จะมีผู้เชี่ยวชาญที่จะทำให้เกิดผลลัพธ์จริง เช่น ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม ผู้เชี่ยวชาญด้านภาวะโลกร้อน หรือผู้เชี่ยวชาญด้านซัพพลายเชนมากกว่า แต่ในประเทศกำลังพัฒนา ยังเพิ่งมีการหาผู้เชี่ยวชาญด้าน CSR การตั้งแผนก และมีที่ปรึกษาด้านนี้ของบริษัท เพราะสิ่งนี้เป็นเรื่องใหม่ซึ่งประเทศเหล่านี้กำลังพยายามตามกระแสให้ทัน และคิดว่าคงยังต้องใช้เวลาปรับตัวอย่างน้อยอีก 2-3 ปี"

แนะทางรอดผ่านวิกฤต

เขา ยังให้คำแนะนำกับองค์กรที่ทำ CSR ว่า "การสร้าง CSR แบบบูรณาการต้องเริ่มจากระบบการบริหารคน โครงสร้างของบริษัท โดยจะต้องมีการประเมินว่าพนักงานในส่วนต่างๆ ในองค์กรมีส่วนต่อ CSR หรือไม่ในด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม เช่น ผู้อำนวยการฝ่ายการตลาดก็ต้องประเมินถึงผลกระทบของแผนการตลาดที่มีต่อสิ่ง แวดล้อมและชุมชน"

อย่างไรก็ตาม ในภาวะวิกฤตที่กำลังเกิดขึ้น SMEs ในประเทศกำลังพัฒนา น่าจะได้รับแรงกดดันที่เพิ่มมากขึ้นจากการหันมาให้ความสำคัญ CSR ของบริษัทขนาดใหญ่ที่จะต้องลงลึกถึงซัพพลายเชนทั้งหมด

เขาจึงเตือน ว่า "ในสถานการณ์วิกฤต คงไม่มีประโยชน์อะไร ถ้าบริษัทจะทำเพียงกิจกรรมเพื่อสังคม แต่ควรทำอย่างมีกลยุทธ์ โดยต้องบูรณาการเข้าไปในทุกส่วนของธุรกิจ"

เพราะความรับผิดชอบเช่น ที่ว่านี้จะช่วยในการลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิผลในการผลิต พร้อมๆ ไปกับการดูแลสิ่งแวดล้อมภายนอก และควรให้ความสำคัญอย่างที่สุดกับการสร้างความโปร่งใสและการสร้างความน่า เชื่อถือ การดำเนินการด้าน CSR เช่นนี้จึงจะช่วยให้บริษัทก้าวผ่านวิกฤตครั้งนี้ไปได้ในที่สุด !!

ทีีมา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 17 พฤศจิกายน 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr01171151&day=2008-11-17&sectionid=0221

ระดมสมองเตรียมตั้ง "สมาคม CSR"

แม้ ปัจจุบันจะมีองค์กรธุรกิจที่กระโดดเข้ามาในวง CSR (corporate social respon sibility) โดยนำแนวคิดนี้ไปใช้ในการดำเนินธุรกิจด้วยความรับผิดชอบ รวมไปถึงการตื่นตัวขององค์กรพัฒนาเอกชนที่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้

แม้ ว่าวันนี้จะมีการตั้งองค์กรใหม่ๆ ไม่ว่าจะฝั่งกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ที่มีศูนย์ธุรกิจเพื่อสังคม ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ที่มีสถาบันธุรกิจเพื่อสังคม (CSRI) หรือกระทั่งการรวมตัวกันเองของนักธุรกิจซึ่งให้ความสำคัญในการผลักดันเรื่อง นี้มายาวนานอย่างเครือข่ายธุรกิจเพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อม (เอเชีย) ประเทศไทย (SVN) หรือคณะกรรมการนักธุรกิจเพื่อสิ่งแวดล้อมไทย (TBCSD) หรือในระดับสถาบันที่เป็นแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ด้าน CSR อย่างสถาบันไทยพัฒน์ ฯลฯ

หากแต่ในความเป็นจริงแล้ววันนี้ไทยยังไม่มี เวทีกลางและมีช่องทางซึ่งจะสามารถรวบรวมเครือข่ายและองค์กรธุรกิจที่ดำเนิน แนวคิดอยู่ให้สามารถมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ รวมไปถึงการรวบรวมฐานข้อมูล CSR ในไทยอย่างแท้จริง

ล่าสุดเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2551 ที่ผ่านมามีการรวมตัวกันของ CSR แชมเปี้ยนในวงการซึ่งมาจากทั้งองค์กรธุรกิจ ภาครัฐ เอกชน และเอ็นจีโอ โดยมี "กษิต ภิรมย์" อดีตเอกอัครราชทูตไทยประจำสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น ในฐานะประธานสมาคมส่งเสริมบรรษัทภิบาลเป็นแกนนำ โดยมีการหารืออย่างไม่เป็นทางการระหว่างการประชุม CSR Asia ซึ่งจัดขึ้นที่สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย โดยต้องการให้เกิดการประสานความร่วมมือระหว่างเครือข่าย CSR ที่มีอยู่ในปัจจุบัน รวมทั้งการพยายามที่จะรวมพล "นักทำ CSR" ซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติอยู่ในแต่ละบริษัทให้มีการรวมตัวเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ระหว่างกัน ในอันที่จะสามารถขับเคลื่อน CSR ในภาพใหญ่ระดับประเทศให้เกิดขึ้น

"กษิต์" กล่าวถึงการรวมตัวในครั้งนี้ว่า ความร่วมมือครั้งนี้ต้องการสร้างเครือข่ายเพื่อร่วมกันในการขับเคลื่อน โดยมุ่งหวังให้เกิดการรวบรวมองค์ความรู้ด้าน CSR ในไทยซึ่งยังกระจัดกระจายอยู่ รวมไปถึงการแบ่งปันทรัพยากรในการขับเคลื่อนกิจกรรมเพื่อสังคม รวมไปถึงการผลักดันให้ CSR สามารถขับเคลื่อนได้ในระดับประเทศ

"การ ขับเคลื่อน CSR ในระดับประเทศ แบ่งเป็น 3 ระดับ ระดับ 1 บริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ ระดับ 2 บริษัทไทยขนาดกลาง ซึ่งอยู่ในสภาอุตสาหกรรมและหอการค้าไทย และระดับ 3 คือกลุ่มผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ซึ่งทั้ง 3 ระดับควรมีการเชื่อมโยงระหว่างกัน และการขับเคลื่อน CSR ในไทยจะเดินหน้าไปได้อย่างยั่งยืน ยังจะต้องอาศัยกำลังสนับสนุนจากภาครัฐ"

ด้าน "สุกิจ อุทินทุ" รองประธานด้านความรับผิดชอบต่อสังคมของภาคธุรกิจ บมจ.ไมเนอร์ อินเตอร์เนชั่นแนลกล่าวว่า แม้ปัจจุบันจะมีกลุ่มต่างๆ ที่ทำในเรื่องนี้ แต่ในฐานะนักทำ CSR ที่เป็นตัวจริงในองค์กรยังไม่มีการรวมตัวกันอย่างชัดเจน และการที่คนขับเคลื่อน CSR จริงมารวมกันไม่เพียงจะได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ แต่ยังสามารถสนับสนุนทรัพยากรระหว่างกันในการดำเนินกิจกรรม CSR ในอนาคต

" บางครั้งการที่เราต่างคนต่างทำก็สร้างประโยชน์ให้สังคมได้ในระดับหนึ่ง แต่การทำงานร่วมกันระหว่างองค์กรต่างๆ จะเป็นการรวมพลังกันในการใช้ทรัพยากรที่จำกัดให้เกิดผลกระทบในเชิงบวกได้ มากกว่า แม้วันนี้เรายังไม่มีชื่อที่ชัดเจนว่าจะใช้ ฟอรั่ม เครือข่าย หรือสมาคม แต่เร็วๆ นี้จะมีการประชุมหารือกันอีกครั้งว่าความร่วมมือครั้งนี้จะออกมาในรูปแบบใด" สุกิจกล่าวในที่สุด

แม้ว่านี่ไม่ใช่ครั้งแรกของความพยายามในการสร้าง เครือข่าย CSR แต่หากเกิดขึ้นได้นี่จะถือเป็นมิติใหม่ ส่วนจะเกิดขึ้นจริงได้แค่ไหนต้องติดตามในระดับห้ามกะพริบตา !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr04101151&day=2008-11-10&sectionid=0221

เกาะติดเวที CSR Asia ยิ่งวิกฤต CSR ยิ่งจำเป็น

จำนวน คนเข้าร่วมงานซึ่งเป็นทั้งนักวิชาการ นักธุรกิจ และเอ็นจีโอ กว่า 350 คน ที่บินตรงมาจากทั้งยุโรป สหรัฐอเมริกา และเอเชีย เพื่อเข้าร่วมงานการประชุมสุดยอด CSR Asia ครั้งที่ 6 ซึ่งจัดขึ้นที่สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) ระหว่างวันที่ 3-4 พฤศจิกายน 2551 ที่ผ่านมา ในหัวข้อ "ก้าวต่อไปของความ รับผิดชอบต่อสังคมของธุรกิจขยายวงความร่วมมือด้านความรับผิดชอบต่อสิ่งแวด ล้อมและสังคม" นับเป็นครั้งแรกที่ไทยมีโอกาสเป็นเจ้าภาพในการจัดการประชุมทั้งยังเป็น ประเทศแรกในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถือว่าไม่ธรรมดา เพราะทั้งวิกฤตทางการเงินที่รุมเร้า รวมไปถึงเหตุการณ์ความไม่สงบในไทย เพียงแต่น่าเสียดายว่า เวทีนี้กลับไม่ได้รับความสนใจจากผู้ฟังชาวไทยมากนัก

เสียงสะท้อนจากบนเวทีเปิดการประชุม ที่ว่า "ท่ามกลางภาวะวิกฤตการณ์เศรษฐกิจที่เป็นอยู่นี้ แนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร หรือ CSR ยิ่งทวีความสำคัญอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน" ย่อมเป็นสิ่งที่ตอกย้ำว่า เพราะเหตุใดคนจากทั่วทุกทวีปจึงยังคงให้ความสนใจกับเรื่องนี้ แม้จะอยู่ในภาวะวิกฤตที่คาดว่าหลายบริษัทจำเป็นต้องลดค่าใช้จ่ายในส่วนที่ ไม่จำเป็น

อย่างที่ ดร.ริชาร์ด เวลฟอร์ด ประธาน บริษัท CSR Asia กล่าวว่า "บริษัทที่สามารถสร้างสรรค์นวัตกรรมด้าน CSR ที่มีคุณค่าจะสามารถเผชิญกับภาวะเศรษฐกิจถดถอยได้ดีกว่าบริษัทที่ละเลยความ สำคัญของการดำเนินการด้าน CSR"

เช่นเดียวกับที่ "เอิร์นเนส หว่อง" ผู้จัดการด้านความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมในสายการผลิตจาก ฮิวเลตต์-แพคการ์ด กล่าวว่า การทำ CSR ที่ดีย่อมมีผลต่อกำไรของบริษัท และย้ำว่า การตระหนักถึงความสำคัญของสิ่งแวดล้อมย่อมส่งผลดีต่อธุรกิจ

ผล จากการดำเนินการด้าน CSR ของ โคคา-โคลา ซึ่งให้ความสำคัญของการจัดการน้ำอย่างสมดุล เป็นตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมที่ชี้ให้เห็นว่า CSR เข้าไปมีส่วนช่วยธุรกิจได้อย่างไร โดยความรับผิดชอบของโคคา-โคลา ซึ่งเป็นแนวคิดที่จะลดการใช้น้ำ สร้างความหมุนเวียนน้ำจากแหล่งน้ำ เพื่อสนับสนุนการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่ง "เกร็ก โคช" กรรมการผู้จัดการ Global Water Stewardship ของโคคา-โคลา กล่าวว่า "ในฐานะบริษัทที่ดำเนินธุรกิจ ทั่วโลกด้านเครื่องดื่ม การใช้น้ำอย่างมีความรับผิดชอบมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบการผลิตของเรา"

ใน งานนี้ยังมีการเปิดเผยข้อมูลการจัดอันดับบริษัทในเอเชียของ CSR Asia โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า barometer ในการวัดการเปิดเผยข้อมูลขององค์กรธุรกิจที่มีต่อการแสดงความรับผิดชอบต่อ สังคม (ดูรายละเอียดย้อนหลังได้ในหนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ ฉบับวันจันทร์ที่ 3-พุธที่ 5 พฤศจิกายน 2551) แง่มุมหนึ่งของการจัดอันดับครั้งนี้สะท้อนให้เห็นจุดอ่อนของการทำ CSR ขององค์กรธุรกิจในเอเชีย ซึ่งถ้าเปรียบเทียบกับการเปิดเผยข้อมูลทั้ง 6 ด้าน ตั้งแต่นโยบายและแนวปฏิบัติ กลยุทธ์ CSR และการสื่อสาร ตลาดและซัพพลายเชน สถานที่ทำงานและพนักงาน สิ่งแวดล้อม และการลงทุนในชุมชนและการพัฒนาสังคมแล้ว จะเห็นว่าในประเด็นด้านซัพพลายเชน สถานที่ทำงานและ พนักงานนั้นอยู่ในกลุ่มที่มีคะแนนต่ำที่สุด เมื่อเทียบกับเรื่องอื่น

"เวลฟอร์ด" สะท้อนผ่านการนำเสนอของเขาด้วยการนำรูปแรงงานทาสและแรงงานเด็ก "เราจะมั่นใจได้มากน้อยแค่ไหนว่าธุรกิจเราไม่ได้มีส่วนในการส่งเสริมเรื่อง เหล่านี้ แต่เรื่องยากก็คือส่วนใหญ่ธุรกิจมักจะไม่สามารถเข้าถึงคนที่อยู่ปลายทางได้ อย่างแท้จริงนอกจากบริษัทที่รับงานซึ่งติดต่อด้วย"

ซึ่งทำให้วันนี้ ธุรกิจจำเป็นต้องดำเนินไปพร้อมกับการดูแลซัพพลายเชน ทั้งในแง่ของความรับผิดชอบในการดำเนินธุกริจและสิ่งแวดล้อม ซึ่งธุรกิจสามารถช่วยแก้ปัญหานี้ได้ โดยการสร้างส่วนร่วมกับพนักงาน การให้ความสนใจเรื่องการได้มาซึ่งแรงงาน รวมไปถึงการพัฒนาและการขยายโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตพนักงาน

ทิศ ทางและแนวโน้มที่เกี่ยวข้องกับ CSR ที่ได้รับการหยิบยกมาพูดถึงตลอดทั้ง 2 วันของการประชุมกว่า 24 หัวข้อ ยังให้น้ำหนักในเรื่องอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจกับการลดปัญหาโลกร้อน ธุรกิจกับการขจัดปัญหาความยากจน การมีส่วนร่วมของผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียในองค์กร (stakeholders engage ment) แนวโน้มการเติบโตของผู้ประกอบการทางสังคม (social enterprise) ฯลฯ

ใน ด้านปัญหาธุรกิจกับการลดปัญหาภาวะโลกร้อน แมคเคนซีย์รายงานว่า หัวใจสำคัญของการลดภาวะโลกร้อนคือความเร็ว โดยหากจะทำให้การแก้ปัญหานี้ได้ผล จะต้องมีการเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมอย่างน้อยสามเท่า และปัจจุบันแม้ว่ารัฐบาลจะมีส่วนในการส่งเสริมเรื่องนี้แต่ก็เป็นไปในลักษณะ ที่ช้าเกินไป อย่างไรก็ตามแนวโน้มที่น่าสนใจในวันนี้ก็คือบริษัทขนาดใหญ่หลายแห่งในเอเชีย กำลังให้ความสำคัญกับการเปิดเผยข้อมูล ด้านการปล่อยก๊าซที่ส่งผลกับภาวะโลกร้อน รวมไปถึงการตั้งเป้าหมายที่จะลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่ชัดเจนขึ้น

อย่าง ไรก็ตาม เมื่อการเปิดเผยข้อมูลได้รับความสนใจ ในวันนี้ "เคพีเอ็มจี" ได้ศึกษา และพบว่าปัจจุบันมีบริษัทที่ทำรายงานข้อมูลเกี่ยวกับสังคมและสิ่งแวดล้อมมี มากขึ้น โดยจากการสำรวจ 250 บริษัท พบว่ามีถึง 83% เมื่อเทียบกับเมื่อ 3 ปีก่อนที่มีบริษัทที่จัดทำรายงานเพียง 52% เท่านั้น โดยปัจจุบันเอเชียถือเป็นภูมิภาคที่มีการทำรายงานเพื่อความยั่งยืน เป็นสัดส่วน 8% ของการทำรายงานทั่วโลก โดย 25% ของทั้งหมดใช้แนวทางของ GRI (global reporting initiative)

นั่นเป็นแนวโน้มที่กำลังสะท้อนให้เห็นถึงความตื่นตัวของบริษัทในเอเชียที่มีต่อ CSR

แต่ หากเจาะลึกเฉพาะในเรื่องโครงการเพื่อสังคม การขับเคลื่อนขององค์กรส่วนใหญ่ที่เน้นการพัฒนาอย่างยั่งยืนมักทำงานใน ลักษณะการเป็นพันธมิตรกับเอ็นจีโอ ที่มีความเชี่ยวชาญในประเด็นปัญหานั้นๆ ผ่านประเด็นการแก้ไขปัญหาความยากจน สิ่งแวดล้อม เป็นต้น โดยแต่ละองค์กรมี เป้าหมายแตกต่างกันไป ไม่ว่าจะเป็นซิตี้ ที่ทำงานร่วมกับ "เดอะ ฟาวเดชั่น ฟอร์ ดีเวลอปเมนต์" ในการทำเรื่อง "ไมโครไฟแนนซ์" เพื่อจะแก้ไขปัญหาความยากจน แบ่งโครงการเป็น 2 ประเภทอย่างชัดเจน คือการทำเพื่อหวังผลกำไร และการให้แบบการกุศล ขณะที่ เมอร์ค ประเทศไทย ซึ่งทำงานร่วมกับมูลนิธิรักษ์ไทย ไม่เพียงจะใช้รูปแบบพันธมิตรในการร่วมกันพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน แต่ยังใช้หลักการในการประสาน จุดแข็งของทั้ง 2 องค์กร ซึ่งสามารถพัฒนาศักยภาพของชุมชนได้อย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม ในวงสัมมนาเชิงปฏิบัติการที่ว่า ด้วยการประเมินผลการลงทุนในชุมชน มีประเด็นหนึ่งที่ได้รับการหยิบยกขึ้นว่า การทำกิจกรรมเพื่อชุมชนนั้นส่งผลดีหรือส่งผลลบกับภาพลักษณ์ของบริษัท หลายคนมองว่าเป็นภาพลบ หากบริษัททำด้วยความไม่จริงใจและหวังเพียงเอาหน้าอย่างเดียว ในขณะที่อีกมุมหนึ่งมองว่า กิจกรรมเพื่อสังคมจะช่วยบริษัทสร้างภาพบวกหรือลบขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของ บริษัทนั้นๆ มากกว่า

เหล่านี้เป็นความจริงมุมหนึ่งที่สะท้อนจากคนใน วง CSR และเป็นมุมมองอีกด้านที่สะท้อนว่า CSR เป็นมากกว่ากระแส แฟชั่น และถึงวันนี้เป็นเรื่องธุรกิจต้องดำเนินการอย่างจริงจังและจะเป็นตัวช่วย ก้าวผ่านวิกฤตอย่างยั่งยืน

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr03101151&day=2008-11-10&sectionid=0221

CSR กับคนพิการ

โดย ดร.อัศวิน จินตกานนท์ กรรมการ มูลนิธิรักษ์ไทย ที่ปรึกษาอาวุโส กลุ่มบริษัททีม

เมื่อ 2540 ผมมีโอกาสพบกับสมาคมคนพิการในขณะนั้น และเรียนถามท่านอย่างระมัดระวังเพื่อไม่ให้กระทบจิตใจท่านว่า ภาษาไทยมีคำไพเราะๆ ที่เรียกคนพิการ เพื่อไม่ให้เขาเกิดความรู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจหรือเสียใจ คำตอบก็คือ คนพิการในประเทศไทยยอมรับว่าเขาพิการและไม่รู้สึกมีปมด้อยแม้แต่น้อย แต่สิ่งที่เขาต้องการคือ ความเสมอภาค ความสามารถที่จะพึ่งตนเองในการดำรงชีวิต โดยการให้โอกาสคนพิการได้มีโอกาสทำงาน เป็นส่วนหนึ่งของแรงงาน และมีส่วนในการพัฒนาชาติบ้านเมืองให้น่าอยู่ยิ่งขึ้น ซึ่งรัฐ เอกชนและสังคมควรจะปลูกฝังค่านิยมเกี่ยวกับความเสมอภาคระหว่างหญิง ชาย เด็ก และคนพิการ

เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2550 สำนักงานส่งเสริมและพิทักษ์คนพิการ กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ พบว่ามีคนพิการที่ขึ้นทะเบียนทั่วประเทศรวมทั้งสิ้น 721,490 คน เป็นชาย 422,929 คน และหญิง 298,561 คน ในจำนวนดังกล่าวมีผู้พิการทางกายมากที่สุดถึง 349,332 คน พิการด้านการได้ยิน 98,349 คน

พิการทางสติ 91,992 คน พิการด้านการเห็น 75,562 คน และพิการซ้ำซ้อน 66,228 คน

ความหมายของคำว่าพิการ

1.Impairment ความบกพร่องจากการสูญเสียอวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย

2.Disability ทุพพลภาพที่ไม่สามารถกระทำกิจกรรมในชีวิตปกติได้ มีสาเหตุจากสภาพความพิการ

3.Handicap ความเสียเปรียบเนื่องจากทุพพลภาพ เช่น ไม่มีขาทำให้เดินไม่ได้ ทำให้ขึ้นตึกที่มีบันไดสูงๆ ไม่ได้ เป็นต้น

ใน ต่างประเทศเขาจะไม่ใช้คำว่า crippled (พิการ) แต่จะใช้คำว่า handicapped person และสร้างโครงสร้างพื้นฐาน เช่น อาคารต้องสามารถให้คนพิการเข้าออกสะดวก รถเมล์และรถไฟออกแบบให้คนพิการสามารถเดินทางได้สะดวก แม้แต่พนักงานบริการก็ได้รับการอบรมให้บริการคนพิการเป็นอย่างดี

ความสามารถพิเศษของคนพิการแบ่งเป็น 6 ประเภทคือ การมองเห็น การได้ยิน การเคลื่อนไหว การสื่อสาร จิตใจ-อารมณ์ สติปัญญาและการเรียนรู้

ดัง นั้นจะเห็นว่าผู้พิการด้านการเคลื่อนไหวนั้น มีสติปัญญาและความสามารถในการเรียนรู้ บางคนมีสมองที่ไวมาก สามารถเรียนรู้ และทำงานได้หลายประเภท ซึ่งในปัจจุบันความต้องการคนที่มีความสามารถด้านคอมพิวเตอร์ ด้านโปรแกรมและการออกแบบ website เพื่อทำการตลาดผ่านอินเทอร์เน็ตมากมาย คนพิการที่มีความรู้ด้านคอมพิวเตอร์ก็มีมากมายเช่นเดียวกัน

ธุรกิจจะช่วยคนพิการได้อย่างไร

ปี 2540 ผมได้มีโอกาสพบท่านอธิบดีกรมแรงงาน คุณนิทัศน์ ธีระวิทย์ และ ผู้อำนวยการคือ ม.ล.บุณฑริก สมิติ ท่านทั้งสองแนะนำให้ผมสนับสนุนคนพิการให้ได้รับการแนะแนวอาชีพ การฝึกอาชีพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ชนบทห่างไกลออกไป ในการสร้างสภาพแวดล้อมให้คนพิการพึ่งพาตนเองได้ ตอนนั้นองค์กรของผมจึงให้เงินสนับสนุนโครงการฝึกอบรมคอมพิวเตอร์กราฟิก สำหรับคนพิการ ซึ่งรุ่นนั้นมีผู้สมัครเข้าอบรมทั้งหมด 18 ท่าน โดยมีหลักสูตร 2-3 เดือน และเป็นหลักสูตรที่ต้องกินอยู่ประจำ เพื่อลดปัญหาการ เดินทาง หลักสูตรนี้เน้นการเสริมทักษะและการทำคอมพิวเตอร์กราฟิกในธุรกิจ ผู้จบการอบรมสามารถเขียนแบบและออกแบบสื่อโฆษณาสิ่งตีพิมพ์ ตลอดจนใช้โปรแกรมสำเร็จรูปด้านกราฟิกที่สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจ

เมื่อ จบหลักสูตรแล้วผู้เข้าอบรมทั้ง 18 ท่านสามารถหางานกับองค์กรเอกชนได้ และมีความภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่งที่ทำให้คนพิการได้ปรับคุณภาพชีวิตของเขา ให้ดีขึ้น ได้รับเงินเดือนดีๆ และได้รับความเสมอภาคในสังคม

ท่านพร้อมหรือยัง

หาก องค์กรของท่านสามารถที่จะสนับสนุนคนพิการสัก 5 หรือ 10 คนเข้าอบรมหลักสูตรการเป็นพนักงานรับโทรศัพท์ที่มีประสิทธิภาพ หรือเข้าอบรมการเขียน โปรแกรมสร้าง website เพื่อการตลาด ท่านจะช่วยให้คนพิการได้มีฐานะที่ดีขึ้น ไม่เป็นคนยากจนไร้ซึ่งประโยชน์ต่อไป

หรือหากองค์กรสามารถช่วยเหลือ ง่ายๆ โดยให้พนักงานอ่านหนังสือลงเทปหรือซีดี เพื่อเปิดให้คนตาบอดได้ฟัง และรับทราบความเคลื่อนไหวในโลกทุกวันนี้ก็จะเป็นการช่วยเหลือผู้พิการทางสาย ตาอีกทางหนึ่ง

ถ้าท่านพร้อมท่านอาจจะติดต่อองค์กรเอกชน (NGOs) หรือขอความร่วมมือเพื่อจัดการอบรมวิชาชีพของคนพิการด้านใดด้านหนึ่ง หรือขอคำแนะนำเกี่ยวกับการช่วยเหลือคนพิการที่ถูกลืมจากสังคมไทย ให้ได้รับความสุขจากสังคมไทย

พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ

เมื่อ วันที่ 18 กันยายน 2550 ได้มีการตรา "พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ" คอยดูแลและเสนอแนวทางการปฏิบัติงานเพื่อการคุ้มครองคนพิการ และยังมี "กองทุนส่งเสริมพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ" ที่จัดสรรเงินช่วยเหลือคนพิการเพิ่มเติมจากงบประมาณปกติจากทางรัฐ

พระ ราชบัญญัติฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ พ.ศ.2550 กำหนดให้สถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 200 คนขึ้นไป ต้องจ้างคนพิการเข้าทำงาน 1 คน หรือส่งเงินสมทบเข้ากองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการแทน ห้างร้านและบริษัทจำนวนมากเลือกที่จะไม่จ้างคนพิการเข้าทำงาน เพราะเห็นว่าการส่งเงินเข้าสมทบกองทุนเป็นทางออกที่ง่ายกว่า เพราะไม่ต้องมีภาระคอยดูแลคนพิการเหล่านั้น

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr02101151&day=2008-11-10&sectionid=0221

บริหาร CSR ในภาวะวิกฤต

ไม่ ใช่เรื่องที่ยากเกินกว่าจะคาดเดาอีกต่อไปสำหรับสถานการณ์เศรษฐกิจที่กำลัง เข้าสู่ภาวะถดถอย จากปัจจัยทั้งเสถียรภาพการเมืองในประเทศ และผลพวงจากวิกฤตแฮมเบอร์เกอร์ ที่กำลังลุกลาม และคาดว่าผลกระทบจะรุนแรงและชัดเจนขึ้นอีกเมื่อถึงปี 2552 ฉะนั้นถือเป็นความท้าทายขององค์กรธุรกิจส่วนใหญ่ที่จะต้องปรับตัวรับมือกับ เหตุการณ์ครั้งนี้ การทยอยปลดพนักงาน การลดงบประมาณที่ใช้ในการโฆษณา และการพยายามตัดลดงบประมาณที่ไม่จำเป็นในทุกด้านของธุรกิจ จึงนับเป็นความท้าทายอย่างยิ่งของการขับเคลื่อนแนวคิดความรับผิดชอบต่อสังคม ขององค์กร (CSR) ซึ่งมีการคาดการณ์กันในวันนี้ว่า งบประมาณที่องค์กรจะใช้ในกิจกรรม CSR จะเป็นส่วนที่ลดลงก่อนเมื่อเปรียบเทียบกับค่าใช้จ่ายในส่วนอื่นที่มีความจำ เป็นมากกว่า แม้ว่าในปีที่ผ่านมาองค์กรจำนวนมากจะประกาศจุดยืนในการเป็นองค์กรที่มีความ รับผิดชอบต่อสังคมก็ตาม

"เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ท้าทายยิ่งในภาวะ วิกฤตสิ่งแรกที่บริษัททำก็คือต้องพยายามลดงบประมาณรายจ่ายในส่วนต่างๆ ซึ่งงบประมาณในการทำ CSR ถือเป็นส่วนหนึ่งที่จะถูกลดลง อาจจะไม่ใช่ตัดทั้งหมด อย่างที่เคยมีสัดส่วน 10% ก็อาจจะถูกลดลง เหลือ 5% ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ท้าทายสำหรับคนทำงานCSR ในองค์กรรวมไปถึงองค์กรพัฒนาเอกชนที่กำลังมองหาช่องทางในการ ระดมทุนจากองค์กรธุรกิจในปีนี้" วรรณา ธรรมร่มดี ผู้อำนวยการฝ่ายภาพลักษณ์องค์กร บริษัท กลุ่มเซ็นทรัล จำกัด ซึ่งดูแลนโยบายด้านความรับผิดชอบต่อสังคม ขององค์กร (CSR) ในภาพรวมของ กลุ่มเซ็นทรัล กล่าวเรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจน บนเวที Pre-workshop Session on Social Enterprise trainning at CSR Asia Summit 2008 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งในงานประชุม CSR Asia Summit ซึ่งจัดขึ้นที่สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) ซึ่งเพิ่งจบลงไปเมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมา

วิกฤตคือโอกาส

การ ตัดลดงบประมาณด้าน CSR จึงกำลังจะเกิดขึ้นในองค์กรจำนวนไม่น้อย ในภาวะที่องค์กรต้องการรัดเข็มขัด แต่เมื่อตั้งคำถามเรื่องนี้กับ "สุกิจ อุทินทุ" รองประธานด้านความรับผิดชอบต่อสังคมของภาคธุรกิจ บมจ.ไมเนอร์ อินเตอร์เนชั่น แนล เขากลับบอกว่า "ในความเป็นจริงขึ้นอยู่กับว่าเราจะมอง CSR ในมุมไหนถ้ามองCSR เป็นเพียง แคมเปญการให้ อย่างนี้ งบประมาณลดลงอย่างแน่นอน แต่ถ้ามองว่า ความรับผิดชอบต่อสังคม เป็นหนึ่งในกระบวนการทางธุรกิจ เหมือนอย่าง โคคา-โคลา จะเห็นว่าการที่เขามาดูแลทรัพยากร น้ำ เป็นเพราะในอนาคตน้ำจะหายากขึ้น ซึ่งเชื่อมโยงกับธุรกิจว่าในอนาคตถ้าไม่ดูแล ต้นทุนในการดำเนินธุรกิจก็จะแพงขึ้น ถ้ามองในมุมแบบนี้งบประมาณที่จะทำ CSR ก็จะลดลงไม่ได้ ฉะนั้นยิ่งเราทำให้ CSR อยู่ในกระบวนการธุรกิจเท่าไหร่ก็ยิ่งลดงบประมาณไม่ได้เพราะอันตรายกับองค์กร ในระยะยาว"

ฉะนั้นในด้านหนึ่ง "วิกฤต" ครั้งนี้กลับจะเป็น "โอกาส" ให้คนที่รับบทบาทในการขับเคลื่อน CSR ในองค์กร สามารถกระตุ้นคนในองค์กรได้เพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะในแง่มุมของการลดต้นทุนที่จะเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจที่มีความ รับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

อย่างที่ "จันทิมา นียะพันธ์" ผู้จัดการงานธุรกิจสัมพันธ์ บริษัท เอสซีจี เปเปอร์ จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า "CSR ไม่ใช่แค่การเป็นคนดี แต่รวมถึงการลดต้นทุนในกระบวนการธุรกิจไม่ว่าจะประหยัดน้ำ ประหยัดไฟ ซึ่งเป็นการช่วยทั้งธรรมชาติและช่วยองค์กรประหยัด ดังนั้นยิ่งวิกฤต การขับเคลื่อน CSR ภายในองค์กรยิ่งต้องรีบทำ เพราะในภาวะอย่างนี้จะยิ่งทำให้คนคิดได้มากขึ้น จึงเป็นเวลาที่เหมาะสมที่จะกระตุ้นเรื่องแบบนี้ให้เกิดขึ้นในองค์กร ซึ่งอาจจะดีกว่าไปพูดเรื่องนี้ตอนที่ภาวะดีๆ ด้วยซ้ำ"

แนะธุรกิจคิดใหม่ ทบทวนตัวเอง

ท่าม กลางภาวการณ์ที่บีบรัด องค์กรจึงต้อง "คิดใหม่" หรือที่ "มัชฌิมา กุญชร ณ อยุธยา" ที่ปรึกษาสถาบันธุรกิจเพื่อสังคม (CSRI) และที่ปรึกษาด้านกิจกรรมเพื่อสังคม ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เรียกว่า เป็น "การเปลี่ยนความคิดหลังจากได้รู้ความจริง" เขาบอกว่า "บริษัทต้องเปลี่ยนมุมมอง ไม่ใช่ว่าภาวะวิกฤตแล้วจะหยุดพัฒนา หยุดใช้เงิน ในการทำ CSR บริษัทก็ต้องปรับปรุงไปตามแนวปฏิบัติ CSR หรือเข็มทิศธุรกิจอย่างต่อเนื่อง ซึ่งครอบคลุมทั้งกระบวนการดำเนินธุรกิจ ขณะเดียวกันต้องหันมาให้ความสนใจกับเรื่อง สินค้าที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR Product) ซึ่งในขณะที่วิกฤตกำลังซื้อจากภายนอกอาจจะลดลง แต่บริษัทสามารถสร้างสินค้าที่ตรงกับความต้องการในประเทศที่มีอยู่และสามารถ มีส่วนช่วยในการพัฒนาชุมชนและสังคมได้ที่เราเรียกว่า นวัตกรรมเพื่อสังคม"

อย่าง ไรก็ตามในภาวะเช่นนี้ เขายังเชื่อว่าเป็นเวลาสำคัญที่จะทำให้ธุรกิจต้องทบทวนตัวเอง ซึ่งปัจจุบันมีทั้งแนวปฏิบัติและมาตรฐานต่างๆ มากมายที่สามารถนำมาเป็นเครื่องมือในการตรวจสอบองค์กร อาทิ Global Reporting Initiative (GRI) ซึ่งเป็นมาตรฐานในการจัดทำรายงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งขณะนี้ทางตลาดหลักทรัพย์กำลังอยู่ในระหว่างการ เตรียมการที่จะส่งเสริมเรื่องนี้เพราะเชื่อว่าไม่เพียงจะเป็นช่องทางในการ สื่อสารให้ผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียกับองค์กรเท่านั้น ในเวลาเดียวกันยังเป็นโอกาสให้องค์กรสามารถประเมินและทบทวนการดำเนินความรับ ผิดชอบให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ต้องทำงานฉลาดขึ้น

สอดคล้อง กับสิ่งที่ "สุกิจ" เสนอแนะว่า "การบริหาร CSR ในภาวะวิกฤต จึงจำเป็นต้องเริ่มตั้งแต่การทบทวนตัวเอง ว่าความรับผิดชอบต่อสังคมที่องค์กรทำอยู่นั้น ดีหรือไม่ สามารถใช้ทรัพยากรจากผู้ที่มี ส่วนได้ส่วนเสีย (stakeholders) ให้เข้ามามีส่วนร่วมมากเพียงพอหรือยัง ไม่ว่าจะเป็นผู้ถือหุ้น คู่ค้า ลูกค้า ฯลฯ รวมไปถึงการเข้ามามีส่วนร่วมของทุกหน่วยงานในบริษัท เพราะบ่อยครั้งที่การทำ CSR ใช้เงินเป็นตัวตั้ง โดยอาจลืมมองการใช้ทรัพยากรอื่นๆ ที่มี และการจะสร้างการมีส่วนร่วมของทุกหน่วยในองค์กรได้ต้องพยายามทำความเข้าใจ ให้เรื่องนี้ให้ตรงกัน และสิ่งสำคัญที่จะทำให้เกิดประสิทธิผลเพิ่มมากขึ้นคือ การเลือกพันธมิตรในการดำเนินกิจกรรม CSR ที่เหมาะสม และอาจจะก้าวไกลไปถึงการสร้างเครือข่ายพันธมิตรในการทำ CSR ไม่ว่าจะกับองค์กรภาครัฐ องค์กรธุรกิจด้วยกัน รวมไปถึงองค์กรพัฒนาเอกชน (เอ็นจีโอ)" สุกิจกล่าว

แม้เงินจะเป็นปัจจัยที่สำคัญประการหนึ่ง ในการขับเคลื่อน CSR แต่นั่นไม่ใช่ทั้งหมด ความท้าทายจากนี้ไปคือการหาวิธีการและช่องทางที่ "สุกิจ" มองว่า นักทำ CSR จำเป็นต้องวางยุทธศาสตร์ให้ชัดและต้องฉลาดขึ้น โดยเฉพาะความพยายามในการเชื่อมโยงและสร้างสมดุลระหว่างธุรกิจกับการทำดีกับ สังคม ทั้งความรับผิดชอบภายในกระบวนการธุรกิจและการวางกลยุทธ์ที่ชัดเจนขึ้นสำหรับ การทำงานในลักษณะกิจกรรมเพื่อสังคม

"เราต้องยอมรับการบริหารภายใต้ ทรัพยากรที่จำกัดเป็นเรื่องที่ทำให้การทำงาน CSR นั้นยากขึ้น การที่ต่างคน ต่างทำก็อาจจะได้ผลในระดับหนึ่งแต่การที่ระดมทรัพยากรมาทำงานร่วมกันจะสร้าง ผลกระทบในเชิงบวกได้มากกว่า" เขากล่าวในที่สุด

"มีชัย" แนะสร้างพลังด้วย "พันธมิตร"

และ เป็นมุมมองที่คล้ายกับสิ่งที่ "มีชัย วีระไวทยะ" นายกสมาคมพัฒนาประชากรและชุมชน (PDA) ซึ่งเป็นหนึ่งในองค์กรพัฒนาเอกชนที่ทำงานร่วมกับภาคธุรกิจมากที่สุดกว่า 400 บริษัท ให้ความเห็นว่า การร่วมมือระหว่างธุรกิจกับเอกชนนั้นเหมาะสมอย่างยิ่งในภาวะเศรษฐกิจเช่นนี้ เพราะไม่เพียงธุรกิจจะประหยัดเงินมากขึ้นในการทำโครงการ CSR ขณะเดียวกันองค์ความรู้ด้านการพัฒนาชุมชนที่สั่งสมมากว่า 30 ปีของพีดีเอ ทำให้การทำโครงการต่างๆ มีประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น ในขณะที่ธุรกิจสามารถนำความรู้ความสามารถเข้ามาเป็นส่วนเสริม

"ตอน นี้โมเดลการพัฒนาชุมชนของเรายิ่งเป็นสิ่งจำเป็นเพราะในวิกฤตจะต้องมีคนจำนวน หนึ่งซึ่งเป็นแรงงานที่ทำงานในเมืองต้องกลับไป และตอนนี้นอกจากเราพยายามจะเอาความรู้ด้านอุตสาหกรรมและพาณิชย์กลับไปใน ชุมชน เพื่อเพิ่มรายได้ให้คนในชุมชน ในขณะนี้ยังจะพยายามเพิ่มการผลิตอาหาร อย่างการปลูกผัก การจัดตั้งโรงสี เพื่อให้เขาสามารถอยู่ได้เองในหมู่บ้าน ให้เขาสามารถอยู่ได้ในภาวะเช่นนี้" มีชัยกล่าวในที่สุด

จากจุดเริ่ม ต้นเพียงการจุดเล็กๆ ของการทำ CSR ในองค์กร ไม่เชื่อต้องเชื่อว่า ในที่สุดเมื่อองค์กรมีความเข้าใจและเกิดการระดมทรัพยากรอย่างถูกทิศถูกทาง แล้ว ไม่ว่าภาวะเศรษฐกิจอย่างไร CSR จะเป็นตัวช่วยหนึ่งในการตอบโจทย์ความยั่งยืนของทั้งองค์กรและสังคม !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr01101151&day=2008-11-10&sectionid=0221

ทำความรู้จัก CSR ในวิกฤต "เมลามีน"

นับ ตั้งแต่วันที่ 11 กันยายน 2551 จนถึงวันนี้กรณีข่าวการปนเปื้อนของสารเมลามีนในนมที่ประเทศจีนเป็นเหตุให้ เด็กเสียชีวิต 4 ราย ล้มป่วยกว่า 60,000 คน และอีก 150 ราย เกิดอาการไตวาย สถานการณ์ยังลุกลามไปอีกหลายประเทศ เนื่องจากการนำเข้าสินค้าจากประเทศจีนก็ดูจะยังไม่ใช่เป็นเรื่องที่จะจบ ง่ายๆ เฉพาะไทยทุกวันนี้สำนักงาน คณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ก็ยังเดินหน้าประกาศรายชื่อสินค้าที่ปนเปื้อนสารเมลามีนแบบรายวัน

ตลอด ระยะเวลาเกือบ 2 เดือนของเหตุการณ์นี้ ไม่เพียงคำถามจะพุ่งตรงไปถึงหน่วยงานที่รับผิดชอบถึงกลไกการเฝ้าระวังเรื่อง ความปลอดภัยทางอาหาร ว่าสำหรับประเทศไทยมีมาตรการที่เข้มแข็งเพียงพอหรือไม่ ในการคุ้มครองสุขภาพและชีวิตของผู้คนในประเทศ

แต่คำถามที่สำคัญไม่แพ้กันย่อมพุ่งตรงไปที่ "ผู้ผลิตและจำหน่าย" ผลิตภัณฑ์ที่มีสารปนเปื้อน ถึง "ความรับผิดชอบ" ที่เกิดขึ้น !!

" หากบริษัทมีความรับผิดชอบจริงๆ ควรรีบแจ้งว่า ตนเองใช้นมจากเมืองจีนหรือไม่ อย่างไร ซึ่งอันนี้เป็นขั้นตอนที่หากบริษัทคิดว่ามี CSR บริษัทควรจะแจ้งไม่ใช่รอให้ อย.ตรวจพบ ส่วนใหญ่ต้องรอให้ตรวจเจอ เราต้องไปตรวจเองทั้งนั้น ไม่มีใครแจ้ง อย. เลย" "สารี อ๋องสมหวัง" บรรณาธิการบริหารวารสารฉลาดซื้อและผู้จัดการมูลนิธิเพื่อผู้บริโภคกล่าว

นี่เป็นเหตุการณ์ซึ่งถือเป็นบทเรียนสำคัญในการที่องค์กรธุรกิจไทยจะทำความรู้จักกับ CSR อย่างแท้จริง

ผศ. ดร.สุทธิศักดิ์ ไกรสรสุธาสินี ผู้เชี่ยวชาญ CSR คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า "เรื่องนี้เป็นบทเรียนราคาแพงที่ตอกย้ำกับเราว่า แท้จริงแล้วความรับผิดชอบของ บริษัทที่ผลิตสินค้าที่ปนเปื้อน ไม่ใช่เพียงสร้างสนามเด็กเล่น ให้ทุนการศึกษา พาเด็กออกค่าย แต่หมายถึงความรับผิดชอบจริงในกระบวนการธุรกิจซึ่งเป็นธุรกิจหลักของบริษัท"

สำหรับ "เขา" มองว่า กลไกความรับผิดชอบต่อสังคมที่ดีที่สุดของบริษัท เหตุการณ์แบบนี้ต้องไม่เกิดขึ้นเลย แต�ในกรณีที่เป็นเรื่องสุดวิสัย ในช่วงที่เกิดเหตุการณ์เช่นในปัจจุบันควรดึงสินค้าออกจากชั้นทั้งหมด และรอให้ตรวจสอบโดยบุคคลที่ 3 เพื่อให้เกิดความมั่นใจก่อน หากไม่พบก็สามารถนำกลับมาจำหน่ายต่อได้ แต่จากเหตุการณ์ครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าความรับผิดชอบของบริษัทยังมีไม่มาก พอ

"นี่เป็นบทเรียนราคาแพงสำหรับการทำ CSR ของบริษัทที่ไม่ได้เฉพาะอยู่ในอุตสาหกรรมนี้เท่านั้น ว่าในท้ายที่สุดการทำ CSR ควรให้ความสำคัญกับอะไรมากกว่ากัน ระหว่างการดำเนินธุรกิจกับการให้ ซึ่งผมมองว่าเราควรจัดการกับสาระสำคัญภายในกระบวนการผลิตก่อน จากนั้นถ้าจะให้ (philanthropy) กับสังคมภายนอกก็เป็นเรื่องที่ตามมา แต่ดูเหมือนว่าส่วนใหญ่เรามักจะเริ่มที่เรื่องกิจกรรมซึ่งทำง่าย มากกว่าการแสดงความรับผิดชอบในธุรกิจหลัก" ผศ.ดร.สุทธิศักดิ์กล่าว

อย่างไรก็ตามไม่เฉพาะองค์กรธุรกิจ หากแต่กลไกการปกป้องผู้บริโภคของไทยยังมีปัญหา

เรื่อง นี้ "สารี" บอกว่า "ในยุโรป หากมีการตรวจพบสารปนเปื้อน สินค้าจะถูกบล็อกทันที หลังจากนั้นจะแจ้งว่าสินค้ายี่ห้อนี้เป็นแบล็กลิสต์ และจะประกาศทุกอาทิตย์ว่าอาทิตย์นี้ประเทศไหนตรวจเจอหรือไม่ โดยไม่ต้องรอให้มีคนฟ้อง ถือเป็นการยกระดับสินค้า โดยคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้บริโภคก่อนธุรกิจ เป็นสิ่งที่ อย.ควรทำอย่างยิ่ง"

"ในประเทศไทยการสุ่มตรวจประจำปีของ อย.มีอยู่แล้ว แต่ไม่เคยถึงหูผู้บริโภคและไม่เคยประกาศออกมา ทั้งที่จริงแล้วต้องประกาศในหลายช่องทาง อย่างรวดเร็ว โดยการวิเคราะห์การวางแผนเป็นสิ่งสำคัญในการใช้การตรวจสอบที่มีงบประมาณ จำกัด ปัญหาอยู่ที่ว่าเราไม่ค่อยกล้าเปิดเผย"

ดังนั้นปัญหาการคุ้ม ครองผู้บริโภคไทยจึงมีมากกว่าระบบ หากแต่สำคัญอยู่ที่ทัศนคติของคนที่เกี่ยวข้อง ทั้งบริษัทและหน่วยงานกำกับดูแลที่จำเป็นต้องเปลี่ยน !!

ที่มา หนังสือพิมพ์ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551
http://www.matichon.co.th/prachachat/prachachat_detail.php?s_tag=02csr04031151&day=2008-11-03&sectionid=0221